Fatin Gökmen

Fatin Gökmen
  • Meslek : Astronom, meteorolog, siyasetçi
  • Doğum : 1877-Akseki
  • Ölüm : 1955-İstanbul
  • Başlıca Eserleri : Türk Takvimi, Eski Hitay Takvimi, Eski Türkler'de Hey'et ve Takvim, Rubu Tahtası Hazariyatı ve Tersimi

Yakın dönem Türk tarihinin önemli astronom ve meterologlarından, Kandilli Rasathanesi kurucusu Fatin Gökmen, Antalya’nın Akseki ilçesinde dünyaya geldi. İlköğrenimini burada ve Alanya’da tamamlayan Gökmen, Sultan Selim Camii Muvakkithanesi’nde o dönemin başmüneccimi Hüseyin Hilmi Efendi’nin yanında çalışırken astronomi ve matematiğe olan merakı, dönemin tanınmış ilim insanlarından Salih Zeki Bey’in dikkatini çekmesi hayatının dönüm noktası oldu. Bu vesileyle Riyaziyyat Medresesi’ne(Fen fakültesi) girdi ve burayı birincilikle bitirerek mezun oldu. Daha sonra Salih Zeki Bey’in isteği üzerine mezun olduğu medreseye astronomi ve hesab-ı ihtimaliyyat müderrisi olarak müderrisi olarak girdi. İlmi çalışmalarının yanında siyasetle de ilgilenen Gökmen, İttihat ve Terakki Cemiyet’inde faaliyet gösterdi. Meteorolojik gelişmeleri yakından takip eden ve bu yenilikleri memleketine getirmeye çalışan Gökmen, birinci sınıf bir meteoroloji istasyonu kurabilmek için gerekli aletlerin siparişini verdi ve kısa sürede temin ettiği aletlerle 1 Temmuz 1911 yılından itibaren sürekli ve sistematik meteoroloji faktörlerinin ölçüm ve kayıtlarına başladı.

Cumhuriyet kurulur kurulmaz hükümete verdiği bir öneriyle rasathaneden ayrı bir meteoroloji teşkilatı oluş­turulmasının gereğine işaret etti. Daha sonra da bu konu üzerinde ısrarla durup rasathanenin meteoroloji çalışmalarının dışında, örnek aldığı Belçika'daki Uccle Kraliyet Gözlemevi gibi bir astronomi ve jeofizik gözlemevi olması için çaba harcayarak bina yapımını ve ilgili aletlerin satın alınmasını gerçekleştirdi. Tüm bu çabalarına rağmen üniversite reformu sırasında medrese kökenli olduğundan öğretim üyesi kadrosunda yer alamaması onu oldukça üzdü, bu olay sonrasında kendini tamamen rasathane faaliyetlerine adadı. Bugünkü modern ve sistematik şekilde meteorolojik faaliyetler yürüten Kandilli Rasathanesi’ni kuran Gökmen, dönemine göre çağdaş bir sistem kurdu. 1943 yılında yaş haddi sebebiyle emekli olarak hayatını adadığı Kandilli Rasathanesi'nden ayrıldı; fakat bu kurumla ilgisi ölünceye kadar devam etti, bu vesileyle siyaset hayatına döndü. 1943-1950 yılları arasında Konya milletvekilliği görevinde bulundu.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Muammer Dizer, Mehmet Fatin Gökmen, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1996, cilt.14, sf.142

 

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun