Faik Reşat

Faik Reşat
  • Önem : Edebiyat tarihi ve hal tercümeleri sahasındaki çalışmaları ile tanınan yazar, şair, eğitimci, gazeteci ve hattat.
  • Doğum : 26 Eylül 1851 - İstanbul
  • Ölüm : 26 Haziran 1914 - İstanbul
  • Başlıca Eserleri : Eslâf, Terâcim-i Ahvâl, Terâcim-i Ahvâl-i Meşâhîr, Târîh-i Edebiyyât-ı Osmâniyye, Kemal ile Muhâberemiz, Târîh-i Matbûât-ı Osmâniyye, Amelî ve Nazarî Ta‘lîm-i Kitâbet yâhud Mükemmel İnşâ, Ta‘lîm-i Kitâbet, Zeyl 1: İmlâ ve Galatât, Ta‘lîm-i Kitâbet, Rehber

İstanbul’da doğdu. Dîvân-ı Hümâyun Kaleminde çalışırken şiire başlayan Fâik Reşad, aldığı derslerle filolojik ve edebî kültürünü ilerletmeye çalıştı. Farsça ve Arapça okudu. İki yıl sonra geçtiği Hariciye Nezâreti Mektûbî Kalemi’nde Fransızca da öğrenerek Fransız edebiyatından tercüme denemelerine başladı. Batı edebiyatını tanıması onun edebî zevkinde mühim değişmeler meydana getirdi. Bunun sonucunda o zamana kadarki bütün şiirlerini yok etti ve eski edebiyata tenkitler yönelttiği bir makaleyle gerçek şiirin Batı’da olduğunu, artık edebiyatçılarımızın devri geçmiş şeyler yazmak yerine Batı şiirini örnek almaları gerektiğini ifade etti. Aldığı tepkiyle ismini edebiyat âlemine duyurmasına yol açan bu yazı, Nâmık Kemal’in ilgisini çekip kendisiyle dostluk kurmasını sağladı. Osmanlı edebiyatı aleyhinde çığır açmak isteyen biri olarak tanınmasıyla kendisine Medeniyet gazetesinin başmuharrirliği verildi, ancak bu görevi kısa sürdü. Bu arada Nâmık Kemal’in yazdığı fakat devrin şartları dolayısıyla basılamayan Tahrîb-i Harâbât’ı istinsah ederek eserin yayılmasını sağladı. Bir süre Takvîm-i Vekāyi’de başmuharrirlik yaptıktan sonra Maarif müdürlüğü olarak Diyarbekir’e, oradan da Van ve Yanya’ya gitti.

İstanbul’a döndüğünde Mürüvvet gazetesinde Muallim Nâci ile birlikte çalışan Fâik Reşad’ın edebî görüşleri de değişerek tenkit ettiği eski şiire döndü. Birçok edebî mecmuada yazan Fâik Reşad’ın alâkası gittikçe eski edebiyatçıların hal tercümeleri ve eserlerine yöneldi. Birçok neslin üstat olarak tanıyıp saydığı Fâik Reşad’ın Türk fikir hayatına getirdiği katkıların en önemlisi de bu sahadadır. Matbûât-ı Dâhiliyye İdaresi mümeyyizliği ve Takvîm-i Vekāyi müdürlüğü yaptığı sırada lağvedilmeleri sonucu her iki vazifesini de kaybederek açıkta kaldı. Kendi isteğiyle emekliye ayrılmışken Kadastro Mektebi kitâbet hocalığına tayin edildi. Târîh-i Osmânî Encümeni muhabir âzalığı ve Darülfünûn Edebiyat Fakültesi’nde târîh-i edebiyyât-ı Osmâniyye dersinin hocalığını yaptı. İshak Paşa yangınında evi, kütüphanesi, koleksiyonları ve hazırlama aşamasındaki eserleri yandıktan sonra yetersizliği sebebiyle vazifesine son verildi. Kendisine İnâs Sultânîsi’nde edebiyat öğretmenliği verilen Fâik Reşad, sağlık durumu elvermediğinden burayı bırakarak ancak Kadastro Mektebi’ndeki kitâbet hocalığını sürdürebildi. Üst üste uğradığı yıkımlarla derin bir üzüntüye düşerek vefat etti ve Sahrâyıcedid Kabristanı’na defnedildi.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Akün, Ömer Faruk, Fâik Reşad, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1995, Cilt: 12, syf: 103-109

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun