Fahreddin Paşa

Fahreddin Paşa
  • Doğum : 1868 - Rusçuk
  • Ölüm : 22 Kasım 1948
  • Tam Adı : Ömer Fahreddin Türkkan

Fahreddin Paşa, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Şerif Hüseyin'in İngiliz desteğiyle isyan ederek Medine'ye saldırışında yaptığı savunmayla ünlenmiş Türk komutanıdır. 19. yüzyılın sonunda Erkan-ı Harbiye'yi bitirerek kurmay yüzbaşı rütbesiyle orduya katılan Fahreddin Paşa, ilk askeri başarısını Balkan harpleri sırasında Çatalca savunmasıyla Edirne'nin geri alınışında göstermişti. Cihan harbi yıllarında Tehcir'e tabi tutulan Ermenileri düzene koyup isyan çıkaranları bastırmakla meşgul iken Şerif Hüseyin'in isyana hazırlandığı haberinin alınmasıyla Cemal Paşa tarafından 28 Mayıs 1916'da Medine'ye gönderildi ve 31 Mayıs'da Medine'ye varmasıyla birkaç gün içerisinde Şerif Hüseyin'in isyan edeceği haberini Cemal Paşa'ya ulaştırdı. 5 Haziran 1916'da isyan eden Şerif Hüseyin'in ordusunda başlangıç olarak 50 bin Arap bulunuyordu, oysa Osmanlı ordusunun Hicaz bölgesinde sadece 15.000 asker vardı. 5 Haziran'da başlayan isyanlarda Şerif Hüseyin birlikleri 22 Eylül'e kadar Medine dışında Taif, Mekke, Cidde gibi şehirleri ele geçirmişlerdi. Medine ise takviye alamadan kısıtlı imkanlar ve isyancı Arap ordularından fazlaca az sayıda asker ile 2 yıl 7 ay gibi bir süre Fahreddin Paşa'nın savunmasında teslim edilmedi.

ss

İngilizlerin Türk Kaplanı olarak adlandırdığı Fahreddin Paşa hiçbir yerden yardım alamaz hale geldiği halde elinde kalan bir avuç kuvvetle Medine şehrini savunuyor ve kaleyi tahliye etmesini teklif eden Osmanlı hükümetine, "Medine Kalesi'nden Türk bayrağını ben kendi elimle indiremem, eğer mutlaka tahliye edecekseniz buraya başka bir kumandan gönderin" cevabını vermiş ayrıca, "Takdir-i ilahi, rıza-yı peygamberi ve irade-i padişahi şeref-mü­teallik oluncaya kadar Medine müdafaası devam edecektir" diyerek niyetini göstermiş oluyordu. Nitekim savaşın bırakışma anlaşması olan Mondros Mütarekesi imzalandığı halde ve 17. maddesi doğrudan Medineyle ilgili olduğu halde Paşa şehri terk etmemiş savunmadan vageçmemişti. Kendi adamlarının baskısı ve hatta Paşa'yı zorla ikna etme, alıkoyma gibi mücbir sebeblerle Paşa ikna olmak zorunda kalarak Şerif Hüseyin birliklerinin 13 Ocak 1919'da şehre girmesi engellenemedi. Paşa daha sonra savaş esiri olarak tutuklanıp Malta'ya sürülse de Ankara hükümetinin baskılarıyla buradan kurtulmuş ve daha sonra Cumhuriyet idaresinde Afganistan büyükelçisi gibi görevler yapmıştır. 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Süleyman Yatak, Fahreddin Paşa, Diyanet İslam Ansiklopedisi, cilt.12, sf.87-89

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun