Evrenosoğulları

  • Ailenin kökeni : Bozoklu Han
  • Evrenos Bey’in Ölümü : Kasım 1417- Yenice-i Vardar
  • Osmanlı hakimiyetine girdiği tarih : 1348

Osmanlı Devleti’nin kuruluş döneminde özellikle Rumeli’nin fethinde büyük hizmetleri görülen bir akıncı ailesi olan Evrenosoğulları, Karesi emirleriyle beraber Osmanlıların hizmetine giren Evrenos Bey’e dayanır. Evrenos Bey, Osmanlı Devleti’nin hizmetine girdikten sonra Rumeli’de başlatılan fetih hareketlerinde önemli rol oynadı. Nitekim Orhan Bey’in oğlu Süleyman Paşa’ya bağlı kuvvetlerle Rumeli’ye geçti. Süleyman Paşa Evrenos Gazi’yi Bizans İmparatoru Kantakuzenos’a yardım etmek üzere görevlendirdiği gibi Rumeli’de oluşturulan ilk uçlardan birinin yönetimini de bir akıncı beyi olarak ona verdi. Süleyman Paşa’nın ölümünden sonra Evrenos Bey Rumeli’deki birliklerin başına gönderilen Şehzade Murad ile birlikte fetihlere devam etti. I. Kosova Savaşı öncesinde Sultan Murad’dan izin alarak hacca giden Evrenos Bey’in savaş başlamadan önce Rumeli’ye dönmesi Osmanlı ordusunun moralini düzeltti. Tecrübeli bir savaşçı olan Evrenos Bey, bölgeyi iyi tanıdığı için Paşa Yiğit ile birlikte öncü olarak yer aldığı bu savaşın kazanılmasında önemli rol oynadı.

Rumeli’nin fethinde ve Türkleşmesinde büyük yararlıklar gösteren Evrenosoğulları, özellikle Yenice-i Vardar’da yerleşerek burayı kendilerine merkez yaptı. Selânik yakınlarında bu küçük kasabanın merkezi olduğu bölgeye Osmanlı fethinden sonra 1430’larda kalabalık Türkmen grupları iskân edildi ve burası önemli bir askerî ve kültürel gelişmeye sahne oldu. Ayrıca Selanik ile Yenice arasındaki bu bölgede Evrenosoğulları birçok vakıf da kurdu. Evrenosoğulları Osmanlılar’ın Rumeli’de ilk vakıf kurucuları arasında yer alır. Evrenos Bey’in oğullarından Ali ve Îsâ beyler, babalarından sonra Osmanlıların Rumeli’deki akıncı beyleri olarak hizmet ettiler. Yıldırım Bayezid, Ali Bey’e Rumeli’deki başarıları karşılığında Ergiri sancağını vermiş ve Arnavut-ili uç beyliğini kendisine bırakmıştı. Evrenos Gazi’nin oğullarından Îsâ Bey ise Fâtih Sultan Mehmed devrinde Arnavutluk’ta meydana gelen olaylarda önemli rol oynadı. Akıncılığın yavaş yavaş önemini kaybetmesi üzerine Evrenosoğulları’nın da XVI. yüzyılın ortalarından itibaren nüfuz ve şöhretleri giderek azaldı. Ancak XVIII. yüzyılın başlarında bu aile fertlerinden bazıları “evlâd-ı fâtihân” da denilen Rumeli yörük teşkilâtında idarecilik yaptı. XIX. yüzyılda Osmanlı Devleti’nde siyasî ve idarî görevler alan bu aile mensupları çeşitli kollar halinde günümüze kadar geldi.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Başar, Fahameddin, Evrenosoğulları, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 11, 1995

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun