Eşrefoğlu Rumi

  • Meslek : Kadiriyye tarikatının Eşrefiyye kolunun kurucusu, mutsavvuf şair
  • Doğum : 1353-77 - İznik?
  • Ölüm : 1469-70 - İznik
  • Başlıca Eserleri : Divan, Müzekki'n-nüfus, Tarikatname

Kadiriler arasında Abdülkadir-i Geylani'den sonra tarikatın ikinci piri sayılan Eşrefoğlu Rumi’nin asıl adı Abdullah, babasının adı Ahmed Eşref’tir. Ailesi aslen Mekkeli olup peygamberin soyundan geldiği anlatılan ve şeyh ile âlimler yetiştiren bir ailede doğdu. Eşrefoğlu’nun çocukluk ve gençlik çağlarının İznik’te ailesi ile geçtiği bilinmektedir. İlerleyen yıllarda ise Bursa’ya gitti ve Çelebi Sultan Mehmed Medresesi’nde eğitim aldı. Medresenin tanınmış müderrislerinden Mevlana Hocazade ile Mevlana Tüsi'den büyük ölçüde istifade etti ve tahsilini burada tamamladı. Bunun ardından kaynaklardan edinilen bilgilere göre Eşrefoğlu gördüğü bir rüya üstüne medreseyi ve ilim yolunu terk etti. Tasavvuf yolunda daha ileri bir mertebeye ulaşmak için Ankara’ya Hacı Bayram-ı Veli’ye gitti. Burada on bir yıl süresince ağır bir şekilde çalıştıktan sonra Hacı Bayram-ı Veli, Eşrefoğlu’nu dergâha imam yaptı ve sonrasında onu kızı Hayrünisa ile evlendirdi. Ölüm tarihi konusunda kaynaklarda farklı görüşler bulunmaktadır ancak Eşrefoğlu Rumi 100’lü yaşlarında vefat ettiği bilinmektedir.

Henüz hayattayken büyük bir veli olarak kabul edildi. Evliya Çelebi de Eşrefoğlu’nun namından söz etti. Ayrıca dönemin padişahı olan Fatih Sultan Mehmed’in eşi Mükerreme Sultan’ın dilinde çıkan yarayı tedavi etmesi için Eşrefoğlu İstanbul’a giderek hastayı tedavi etti. Hatta kimi rivayetlere göre padişahın Eşrefoğlu’nun ardından tebdili kıyafetle İznik’e gittiği ve kendisini dervişliğe kabul etmesi için ısrar ettiği belirtilmektedir. Edebi kişiliği de tasavvuf çerçevesinde gelişmiş ve şekillenmiştir. Şiirlerinde daha çok Yunus Emre tarzı hâkim olsa da kendisine has tarzı ile yazdığı manzumelerin sayısı da az değildir. Hem hece hem de aruz ölçüsünü kullanarak lirik şiirler ve didaktik manzumeler kaleme almıştır. Yer yer halk deyişlerine veya atasözlerine yer veren Eşrefoğlu’nun eserleri tekke edebiyatının en samimi örnekleri arasında yer almaktadır. Genellikle ilahi aşk konularında yazmış olduğu eserlerinin bir kısmı bestelenmiştir.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

A. Necla Pekolcay-Abdullah Uçman, Eşrefoğlu Rumi, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 1995, cilt.11, sf.480-482

 

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun