Eşref Sencer Kuşçubaşı

Eşref Sencer Kuşçubaşı
  • Görev : Teşkilat- Mahsusa'nın kurucusu ve başkanı
  • Doğum : 1873 - İstanbul
  • Ölüm : 1964 - İzmir

Osmanlı Devleti’nin ilk istihbarat kurumu olan Teşkilat-ı Mahsusa’nın kurucusu ve ilk başkanı olan Eşref Sencer Kuşçubaşı İstanbul’da doğdu. Osmanlı sarayında kuşçubaşı olarak görev yapan Eşref Sencer, “Kuşçubaşı” adını önce unvan, sonra ise soyadı olarak kullandı. Askeri okulda eğitimini tamamlayan Kuşçubaşı, Mekteb-i Harbiye’nin son sınıfındayken II. Abdülhamid’e karşı olan Yeni Osmanlılar ile işbirliği yapan babasıyla birlikte Hicaz’a sürüldü. Tâif’ bir yıl kaldıktan sonra firar etti ve kardeşi Selim Sami Bey ile birlikte mücadeleye başladı. Örgütlediği genç subaylarla isyan eden ve üzerine gönderilen kuvvetleri püskürten Kuşçubaşı, bu sırada pek çok silah ve para ele geçirdi. Onu asıl tarih sahnesine çıkartan olay ise Teşkîlât-ı Mahsûsa’yı kurması ve bu kurumun ilk başkanı olması oldu.

Çalışkan, cesur, teşkilâtçı bir kişi olan Eşref Sencer, farklı coğrafyalardaki Türkler’le temas kurdu. Hoca kılığında Makedonya’ya geçip Üçüncü Ordu’nun kadrosuna girdi. Burada faaliyet gösteren İttihatçılar’dan Niyâzi, Enver ve Eyüp Sabri beylerle sıkı işbirliği yaptı. Teşkilat-ı Mahsusa başkanı olarak I. Dünya Savaşı’nın ilk dönemlerinde arkadaşıyla birlikte gizlice Hindistan’a giderek Pamir’den Türkistan’a geçti. Burada Ruslar’ı çok zor durumda bırakan Yedisu-Kırgız ayaklanmasını başlattı. İstihbarat faaliyetleri için Libya, Cezayir ve Fas gibi ülkelerde dolaştı. Hayber’de muhasara altındaki Osmanlı ordusuna para ve mühimmat götüren kafilenin başındayken İngiliz ve isyancı Şerif Hüseyin kuvvetlerinin pususuna düştü. Kahramanca bir çarpışmadan sonra ağır yaralı olarak ele geçti ve Malta’ya sürüldü. Malta’dan kaçtıktan sonra İstanbul’a geldi ve işgalcilere karşı ilk direniş hareketini hazırladı. Çerkez Ethem’in İstiklâl Savaşı’na girmesini sağlayan Eşref Sencer, Cumhuriyet’in ilânı üzerine kardeşi Hacı Selim Sami Bey’le birlikte “Yüzellilikler” arasında yurt dışına çıkarıldı. Yurda döndükten sonra ömrünün kalan bölümünü Salihli ve Söke’deki çiftliklerinde geçiren Kuşçubaşı, Söke’de vefat etti.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Necmettin Şahiner, Eşref Sencer Kuşçubaşı, Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 2002, cilt.26, sf.471-472

 

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun