Ertokuş

  • Önem : Anadolu Selçukluları’nın önde gelen kumandan ve devlet adamlarından
  • Ölüm : 1236 (?)

I.Gıyâseddin Keyhusrev’in has kölelerinden olan Ertokuş, Keyhusrev’in taht mücadelesinin ardından kaçmak zorunda kaldığı sırada onun yanında yer aldı. Gıyaseddin Keyhusrev tekrar tahta çıktığında Antalya’yı fethetti. Bu fetih sırasında Ertokuş’da Selçuklu topraklarının genişlemesinde önemli bir rol oynadı. Ertokuş bu etkin rolünün ardından Antalya subaşılığı görevine getirildi. Bu görevde Gıyâseddin Keyhusrev’in ölümüne kadar kaldı. Gıyâseddin Keyhüsrev’in ölümünün ardından İzzeddin Keykâvus ile kardeşi Alâeddin Keykubad arasında meydana gelen saltanat mücadelesi ile birlikte halk arasında da bir ayaklanma başladı. Kıbrıs’taki Franklar’ın da desteği ile bir süreliğine Selçuklu hâkimiyetine son verildi. Ertokuş İzzeddin Keykâvus’un Antalya’yı yeniden fethetmesinin ardından yeniden subaşılık görevine getirildi. İkinci subaşılık görevinde uzun süre kalan Ertokuş, Anamur ve Manavgat gibi birçok kaleyi zapt etti fakat Kıbrıs seferi için Keykubad’tan müsaade alamadı.

I. Alâeddin Keykubad’ın nüfuzlu devlet adamları arasında yer alan Ertokuş’un sultanın gözündeki itibarı oldukça yüksekti. Sultanın, kendisine muhalif olan bazı kişileri ortadan kaldırma isteğini Ertokuş’tan çekinmesi nedeniyle ertelemesi Ertokuş’un sahip olduğu itibarı gösterir niteliktedir. Antalya’da yaklaşık yirmi iki yıl subaşılık yapan Ertokuş’un 1228 yılından sonra buradan ayrıldığı tahmin edilir. I. Alâeddin Keykubad Erzincan’ı Mengücüklüler’den almasının ardından Ertokuş’u oğlu II. Gıyâseddin Keyhusrev’e atabeg tayin etti. Onunla birlikte Erzincan’a gönderdiği içinde Ertokuş “atabeg” unvanı ile anıldı. Ertokuş sultandan aldığı emir ile Erzincana gittikten sonra Şarkî Karahisar’ı Mengücüklü Muzafferüddin Mehmed’in elinden almayı başardı. Bu başarısı ile Selçuklu ülkesinin hakimiyetinin genişlemesini sağlayan Ertokuş’un Erzincan’daki atabegliğinin ne kadar sürdüğü kesin olarak bilinmez. I. Alâeddin Keykubad’dan önce öldüğü tahmin edilir. Ertokuş’un yaptırdığı yapılar arasında Gelendost ilçesindeki Kudret Hanı ile Isparta’daki Atabeg Ertokuş Medresesi’nin bulunduğu tahmin edilir. Vakıflarının tevliyetini Armağanşah’a vermesi Ertokuş’un oğlu olmadığını gösterir. 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Taneri, Aydın, Ertokuş, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1995, c.11, sf. 312-313

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun