Endüljans

  • Anlamı : Hristiyanlık’ta, işlenen günahlardan dolayı dünyada çekilecek cezanın belirli şartlar karşılığında kilise tarafından affedilmesi anlamında kullanılan terim
  • İlk uygulama yılları : XI ve XII. Yüzyıllar
  • Meşruiyetinin kabulü : XIII. Yüzyıl
  • Ölüler için ilk endüljans : XV. yüzyıl

Endüljans kavramı Hristiyanlıkta sadece Katolik kilisesine has bir terim olarak Tanrı tarafından affedilen günahların dünyevî cezalarının kilise tarafından kısmen veya tamamen bağışlanmasını ifade eder. Hristiyanlık’ta Tanrı’dan başka bazı kişi ve kuruluşlara da günahtan bağışlama yetkisi verilmiştir. Nitekim Hz. Îsâ günahları bağışlamış ve bu yetkiyi havârilere de tanımıştır. Havârilerden sonra onların halefi kabul edilen kilise Tanrı adına fertlerin günahlarını bağışlayabilmektedir. Günahların Allah’a karşı olan kısmının yine Allah adına bağışlanması, “günah itirafı” adı verilen dinî bir merasimle gerçekleşmektedir. Kişi işlediği günahı itiraf eder, pişman olur ve tövbe edip Tanrı’ya tam bir itaat içinde kötülüğü bırakırsa papaz onun günahını affetmektedir. Fakat bu bağışlama, günahın dünyevî karşılığının ortadan kalkması için yeterli değildir. Affedilen günahların dünyevî cezalarının kilise tarafından bağışlanmasına ise endüljans denilmektedir.

Endüljans Tanrı tarafından affedilen suçların dünyevî cezalarının kilise tarafından bağışlanması olarak Papa VI. Pavlus tarafından 1 Ocak 1967’de ilân edildi ve daha sonra kilise kanununda da yer aldı. Trent Konsili, endüljansın mahiyetiyle ilgili dogmatik açıklamada bulunmamakla birlikte endüljans uygulamasının Hristiyanlar için faydalı ve kurtuluş sağlayıcı olduğunu belirterek bu uygulamanın faydasızlığını, kilisenin böyle bir yetkisinin olmadığını savunanların görüşünü reddetti. Öte yandan papaların çeşitli zamanlarda yayımladıkları genelgelerle de endüljansın meşrûluğu ve faydası vurgulandı. Endüljansın meşruiyet kazanmasından sonra kilisenin o günkü politikası ve Hristiyan toplumların karşılaştıkları problemlere göre çok değişik alanlarda uygulamaları yapıldı. Endüljans müessesesi zamanla bozuldu, yüzyıllar boyunca kilise tarafından para karşılığı endüljans dağıtıldı, nihayet kilise yanlış ve usulsüz uygulamaları yasaklayarak endüljansın aslî unsurlarının korunması gerektiğine karar verdi. Endüljans kısmî veya küllî olabilir, ölüler için de kullanılabilir. Endüljansın verilmesi kilise tarafından emredilen hayırlı işleri yapmak, Tanrı’yı sevmek, günahlardan kaçınmak, Mesih’in bağışlarına güvenmek, azizler birliğinin kişi için çok faydalı olduğuna kesin olarak inanmak gibi şartların yerine getirilmesine bağlıdır. 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Harman, Ömer Faruk, Endülijans, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 11, 1995

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun