Endre Ady

Endre Ady
  • Meslek : Şair
  • Doğum : 1877 - Erdmindszent, Macaristan
  • Ölüm : 1919 - Budapeşte, Macaristan
  • Başlıca Eserleri : Versek(Şiirler), Uj Versek(Yeni Şiirler), Az Illes Szekeren

Macar şiirini biçim ve öz açısından yenilikler getiren Macar şair Endre Ady, Erdmindszent şehrinde dünyaya geldi. Soylu bir aileye mensuptu, ancak ailesi giderek yoksullaşmıştı. Yüksek tahsilini Debrecen’deki hukuk fakültesinde tamamlayan Ady, 1889 yılında o dönemin önemli kültürel merkezlerinden olan Nagyvarad’a yerleşmesi hayatında dönüm noktası oluşturdu. Yine aynı yıl içerisinde ilk kitabı olan Versek’i(Şiirler) yayımladı. Bu süreçten sonra üstlendiği gazetecilik mesleğini ömrünün sonuna kadar sürdürdü. Ady’in 1094-1907 yılları arasında Fransa’ya yaptığı yolculuklar şiire ve sanata olan görüşlerinin daha da pekişmesine ve olgunlaşmasına neden oldu. Macar edebiyatının önce gelen dergilerinden biri olan Nyugat çevresinde toplanan aydınlardan biri olarak ön plana çıktı.

Endre Ady’in 1906 yılında yayımladığı Uj Veslek(Yeni Şiirler) adlı eserinde hem öz hem de biçim açısından Macar edebiyatı adına uzun süre tartışılan yenilikleri ortaya koydu. I. Dünya Savaşı’na antimilitarist ve insancıl özle dolu şiirlerle karşı çıktı. 12 şiir kitabının yanı sıra öyküler ve sayısız makaleler kaleme aldı. Yoğun çalışmayla birlikte devam eden yoğun alkol tüketimi etkisiyle ölen Ady, yüzyılın başlarında Macar şiirine egemen olan Petöfi ve Arany taklidi şiirlerden farklı olarak biçim ve içerikte yaratıcı oldu. Macar halkına olan sevgisi ve bundan kaynaklanan siyasal yönsemesi şiirlerinde, büyük yer kapladı. Macar şiirinin önemli yapıtaşlarından birini oluşturdu.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, cilt.1, fasikül.1, İstanbul, 1983

Esenler Şiir Düşünce Merkezi, Şehir Şiirleri Antolojisi, Esenler Belediyesi, 2014

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun