Elmas Mehmed Paşa

  • Görev : Osmanlı sadrazamı
  • Doğum : 1661 - Kastamonu
  • Ölüm : 1697 - Zenta

17. yüzyıl Osmanlı sadrazamlarından olan elmas Mehmed Paşa, Kastamonu’nun Cide kazasına bağlı Hoşalay köyünde dünyaya geldi. Elmas lakabının kendisine düzgün bir endama ve pürüzsüz bir yüze sahip olduğu için verildiği rivayet edilen Mehmed Paşa, küçük yaşta kalemiye ricâli zümresine girdi. Başbâki kulu Divrikli Mehmed Ağa’ya intisap ederek mühürdarı oldu. Mehmed Ağa’nın Trablusşam’a tayini üzerine onunla birlikte giden Mehmed Paşa, devrin padişahı IV. Mehmed tarafından İstanbul’a çağrılarak Enderun’a alındı. Daha sonraki süreçte Has Oda’da çuhadar, ardından da silâhdar oldu. Kısa zamanda yükselerek II. Süleyman’ın cülûsunu müteakip önce silâhdarlığa, sonra da kısa aralıklarla mirialemliğe ve hazine kethüdalığına getirilen Elmas Mehmed Paşa, 1689 yılında da Rumeli beylerbeyliği payesiyle nişancılığa getirildi. Bu göreve getirilmesinin ardından vezaret makamına tayin edildi.

II. Ahmed döneminde ikinci vezir olan Elmas Mehmed Paşa, II. Mustafa’nın cülûsunun ardından rikab-ı hümayun kaymakamı oldu; bir süre sonra da Sürmeli Ali Paşa’nın yerine sadrazamlığa tayin edildi. Elmas Mehmed Paşa, devlet işlerinde başarılı olmakla birlikte sert mizacı yüzünden çevresindekileri kendisine düşman etti. Sadaretine kadar genellikle sarayda görev almasından dolayı askeri işlerden pek anlamamasına rağmen başkalarının fikirlerine de önem vermezdi. Hemen bütün kaynaklar Zenta bozgunundan onu sorumlu tutmaktadır. Elmas Mehmed Paşa'nın ölümü sırasında otuz altı yaşında olduğu belirtilir. Sadrazamlığı iki buçuk yıla yakın sürmüştür. Büyük kardeşi Tımışvar muhafızı Mustafa Paşa daha önce Avusturya ordusunun kaleyi muhasarası sırasında şehit düştüğü bilinmektedir. Oğlu Mustafa Bey de çeşitli devlet hizmetlerinde bulundu.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Mücteba İlgürel, Elmas Mehmed Paşa, Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 1995, cilt.11, sf.62-63

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun