Edirne Vakası

  • Tarih : 1703
  • Yer : İstanbul - Edirne
  • Asi sayısı : 60.000

Edirne Vakası olarak tarihe geçen bu hadise, dönemin hükümdarı Sultan II. Mustafa'nın sarayı Edirne'ye taşımak istemesiyle birlikte saray ağırlıklı süren ticari hayatın yok olacağını ve gelirlerinin kaybolacağını düşünen esnafın huzursuzluğu ile Sultan'ın çok güvendiği Şeyhülislam Feyzullah Efendi'nin devlet idaresinde gerekenden fazlaca söz sahibi olması ve akrabalarını yüksek mevkilere atama siyasetinden kaynaklı çıkmıştır. Ayrıca, Viyana bozgunundan sonra Osmanlılar’ın içine düştüğü siyasi, iktisadi ve sosyal bunalım ile eğer Feyzullah Efendi'nin icraatları olmasaydı bile anılan dönemdeki ruhi durumundan dolayı bir isyanın vuku bulabileceği şeklinde bir görüş hakimdi. İsyanın bu sebepler silsilesindeki en önemli unsurunu Şeyhülislam Feyzullah Efendi'nin devlet işlerine müdahalesi teşkil eder. Özellikle terfi bekleyen devlet görevlilerinin, yüksek dereceli kadroların şeyhülislamın adamları tarafından tutulması yüzünden bir türlü yükselememeleri, Feyzullah Efendi'ye karşı bir muhalefet grubunun oluşmasına yol açmıştı. İsyan sürecinde Sultan II. Mustafa asiler tarafından tahttan indirildi ve yerine kardeşi III. Ahmed tahta çıkarıldı. İsyancılardan kaçmaya çalışan Feyzullah Efendi ise Pravadi'de yakalanarak yarı çıplak bir halde Edirne'ye getirildi ve büyük hakaret-işkencelere uğradıktan sonra katledildi. Bu olay sonrasında ise hiçbir Osmanlı padişahı İstanbul'u uzun süre süre terkedip Edirne'de oturmamıştır.

Çağdaş Literatür

İstanbul’dan kalkan bir ihtilal ordusunun Edirne’de bulunan Sultan II. Mustafa’yı tahtından indirmesiyle sonuçlandığı için Osmanlı tarihlerinde Edirne Vakası adı verilen bu olaya Feyzullah Efendi Vakası da denir. Tarihçi Naima, şeyhülislamın olaydaki rolünün büyüklüğünden dolayı vak‘a ile ilgili olarak kaleme aldığı müstakil risalesine bu adı vermiştir. Doğrudan doğruya Edirne Vakası’nı anlatan daha ayrıntılı eserlerden biri de Şefik Mehmed Efendi tarafından yazılmıştır. Diğer bir müstakil eseri ise Ahmed Hasib Efendi kaleme almıştır. Aslında Hadikatü’l-vüzera’ya zeyil olarak yazılan Ravzatü’l-kübera adlı bu eserde doğrudan doğruya Edirne Vak‘ası anlatılmaktadır.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. İzin alınmadan, kaynak gösterilerek dahi iktibas edilemez.
Kaynakçalar
-Abdülkadir Özcan, Edirne Vakası, Diyanet İslam Ansiklopedisi, İstanbul:Diyanet Vakfı c.10, s.445-446, 1994
-Selçuk Akşin Somel, Osmanlı İmparatorluğu Ansiklopedisi İstanbul:Alfa Basım 2014 
-Selim Karahasanoğlu, Yanlış Zamanda Yanlış Adam” :Feyzullah Efendi Sabra Meservey, Feyzullah Efendi: An Ottoman Şeyhülislam ,Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi,Cilt 3,Sayı 5,2005,843-847
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun