Edirne Antlaşması

  • İmzalanma Tarihi : 14 Eylül 1829

Rus ilerleyişini önleyemeyen Osmanlı İmparatorluğu’nun diplomaside de başarı elde edemeyerek galibin dikte ettiği şartları kabul ettiği anlaşma olan Edirne Antlaşması Osmanlı-Rus savaşı sonucunda imzalandı. Savaşın başlangıcı, 1821 Mora ayaklanması sonrası meydana gelen olaylarla yakından ilgiliydi. Rumlar’ın ilân ettikleri bağımsızlığı destekleyen İngiltere, Fransa ve Rusya’nın müdahaleleri neticesinde bir Avrupa meselesi haline dönüşen bu ayaklanmanın ardından Rusya, Akkirman Antlaşması ile Eflak-Boğdan ve Sırbistan imtiyazlarının genişletilmesini Osmanlılar’a kabul ettirdi. Ayrıca bu üç devlet Bâbıâli’ye bir nota vererek Yunanistan’ın Osmanlılar’a tâbi fakat iç işlerinde bağımsız bir devlet olmasını istediler, teklifleri reddedilince ortak donanmalarıyla Navarin’deki Osmanlı gemilerini batırdılar. Kendilerinden tazminat istenince de İstanbul’daki elçilerini geri çektiler, Rusya ise Bâbıâli’nin yayımladığı bildiriyi bahane ederek savaş açtı. Balkanlar’da ve Kafkaslar’da saldırıya geçen herhangi bir mukavemetle karşılaşmadan şehre girdiler. Rus gemileri İstanbul Boğazı’na saldırırken Ege’deki bir filo da Çanakkale Boğazı’nı abluka etti. Bu durumda İstanbul’un savunulması ve barış görüşmelerinin başlayabilmesi için Başdefterdar Mehmed Sâdık ile Anadolu Kazaskeri Abdülkadir efendiler temsilci olarak seçildi.

Yunanistan’ın bağımsızlığını kabul edilmesi, Anadolu’da bazı kalelerin Ruslara bırakılması ve pek çok imtiyazların genişletilmesi hususunda Osmanlı açısından ağır şartlar taşıyan Edirne Antlaşması Rusların baskısı sonucu imzalanmak mecburiyeti taşımaktaydı. İstanbul’da düzenlenen şûrâ meclisinde barış yapmaktan başka çare olmadığına karar verildi. Osmanlı delegeleri, ticaret tazminatı konusundaki küçük bir değişiklik dışında Rus tekliflerini hafifletmede sonuç alamadılar. Böylece son şeklini alan metinler imzalandı. Edirne Antlaşması, asıl antlaşma metniyle ona ekli bir “sözleşme” ve bir “senet”ten oluşmaktaydı. On altı maddelik ebedî sulhtan söz eden antlaşmaya göre Osmanlı İmparatorluğu, Rusya’nın Erivan ve Nahcivan hanlıklarını kendi topraklarına katmış olmasını tanıdı. Boğazlar, Rus ticaret gemilerine ve Osmanlılar’la savaş halinde bulunmayan devletlerin Rus limanlarına giden ticaret gemilerine açık olacaktı.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Turan, Şerafettin, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 10, 1994

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun