Ebubekir Ağa

  • Önem : Lale Devri’nin ünlü hânende ve bestekârı.
  • Ölüm : 1759

Eyüp Sultan semtinde doğduğu için Eyyûbî lakabı ile tanınan ve genç yaşta Enderun’a alındığı bilinen ünlü bestekâr Ebubekir Ağa, hayatını İstanbul’da geçirdi. Güzel sesi ve musikiye olan kabiliyetiyle kısa zamanda meşkhânede musiki öğrenmeye başlayarak temel bilgileri edindi. Kiler ağaları arasına girip çavuş unvanını aldıktan sonra da musiki sahasında çalışmalarını sürdürüp kendini iyice yetiştirdi. Saray fasıl heyeti reisi olarak serhânendelik ve Enderun’da musiki hocalığı görevlerinde bulundu. Hacca gidip geldikten sonra vefat etti ve Çarşıkapı’daki Sinan Paşa Medresesi hazîresine defnedildi.

Mezar taşında seyyid olduğu belirtilen Ebûbekir Ağa’nın şöhretinin parlak zamanları III. Ahmed (1703-1730) ve I. Mahmud (1730-1754) devirleri oldu ve sarayda bu iki padişahla devrin ileri gelenlerinden yakın ilgi gördü. Hânendeliğinin yanı sıra yaptığı bestelerle de Lâle Devri’nin önemli musikişinasları arasında haklı bir ün kazandı. Ebû İshakzâde Esad Efendi Atrabü’l-âsâr’da, onun bir nazariyat kitabı olan Edvâr’ından ve 150 civarında bestesinden bahsetse de bugüne kadar adı geçen eserin herhangi bir nüshasına rastlanmadı. Ancak kendi tertiplediği ve içerisinde yapmış olduğu bestelerin güftelerine de yer verdiği mecmuasının müellif nüshası İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi’nde bulunur. Gerek bu mecmuada gerekse başka yazma güfte mecmualarında “Bekir Çavuş”, “Eyyûbî Bekir Ağa” gibi başlıklar altında birçok eserine rastlanan bestekârın, peşrev, saz semâisi, kâr, beste, semâi ve şarkı formundaki bu bestelerinden ancak kırk dokuzunun notası günümüze ulaştı. Kaybolan eserleri arasında Kara İsmâil Ağa, İbrâhim Çavuş, Ahmed Çavuş, Hekimoğlu Ali Paşa ve Tab‘î Mustafa Efendi ile beraber besteledikleri altmış beş mısralık bûselik-aşiran makamındaki kârı da vardır. Coşkulu bir üslûbun hâkim olduğu bestelerinde, bol ve orijinal melodilerle süslenmiş sağlam bir ses örgüsü dikkati çeker. “Bir âfet-i meh-peyker ile nüktelerim var” mısrası ile başlayan darbeyn usulündeki mâhur bestesi, Ebûbekir Ağa’nın şaheseri olarak kabul edilir. 

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Özcan, Nuri, Ebubekir Ağa, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1994, Cilt. 10, Sf. 275

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun