Dulkadiroğulları

  • Dulkadiroğulları : 1337 – 1522 yılları arasında hüküm süren bir Türkmen beyliği

Elbistan ve Maraş merkez olmak üzere doğuda Harput’tan batıda Kırşehir’e, kuzeyde Yozgat ile Sivas’ın güneyinde Gemerek ve Gürün’den Hatay’a bağlı Hassa’ya kadar yayılan bölgede hüküm süren Dulkadir Türkmenleri, Oğuzlar’ın Bozok koluna mensuptur. Beyliğin temeli, Maraş ve Elbistan arasında Bozok ve Ağaçeri Türkmenleri’ni etrafına toplayan Dulkadiroğlu Karaca Bey tarafından atıldı. Karaca Bey 1335 yılında Çukurova’daki Ermeniler üzerine bir akın yaparak zengin ganimetle Elbistan’a döndükten bir süre sonra Türkmen reislerinden Taraklı Halil’le mücadele edip 1337 yılında, Şam Valisi Tengiz’in delaletiyle Memlük Sultanı Melik Nasır Muhammed tarafından Elbistan yöresindeki Türkmenler’in başına getirildi. Böylece Memlükler’in himayesinde yaklaşık iki asır kadar devam edecek olan Dulkadır Beyliği oluştu. 1353 yılında öldürülen Karaca Bey’in yerine oğullarından Halil Bey getirildi. Kalabalık bir Memlük ordusu 1381 yılı yazında Antep’ten geçerek Maraş’a ulaştı. Düşmanı şehrin önlerinde karşılayan Halil Bey ve kardeşi Sevli Bey yenilgiye uğradılar ve Harput’a çekilmek zorunda kaldılar. Memlükler karşısındaki bu başarısızlık Halil Bey’in kardeşleriyle arasının açılmasına sebep oldu ve Memlük Sultanı Berkuk’un talimatı üzerine Halil Bey hançerlenerek öldürüldü; yerine kardeşi Sevli Bey geçti. Sevli Bey’in Sultan Berkuk tarafından öldürülmesi üzerine ise yerine Memlük sultanının tasvibiyle oğlu Sadaka geçti. Ancak amcasının oğlu Nasreddin Mehmed Bey taht için kendisiyle amansız bir mücadeleye girişti. Nihayet Osmanlı Padişahı Yıldırım Bayezid duruma müdahale ederek Sadaka’yı Elbistan’dan sürüp beyliğin başına Nasreddin Mehmed Bey’i getirdi.

Dulkadirlılar’ın Osmanlılar’la dostluk münasebetleri Memlükler’i endişelendirmeye başlamıştı, öyle ki Dulkadirlılar Kayseri, Ürgüp, Karacahisar, Develi ve Uçhisar’ı Karamanlılar’a terk etmek zorunda kalmışlar ve Osmanlılar’a karşı Karamanoğulları’nın güçlenmesini isteyen Memlükler olaya müdahale etmemişlerdi. Nasreddin Mehmed Bey, oğlu Süleyman’ı II. Murad’a göndererek Karamanlılar’a karşı yardım istedi ve Osmanlılar’ın desteğiyle 1437 yılında Kayseri kısa bir kuşatmadan sonra ele geçirildi.  Nasreddin Mehmed Bey 1442 yılında öldü ve yerine oğlu Süleyman geçti. Süleyman Bey’in hükümdarlığı barış ve sükûn içinde geçti. Süleyman Bey’den sonra ise yerine oğlu Melik Arslan geçti; o da babası gibi Osmanlılar ve Memlükler’le dostluk ilişkilerini devam ettirmeye çalıştıysa da Karamanlılar ve Akkoyunlular kendisini rahat bırakmadılar. Melik Arslan, Memlük Sultanı Hoşkadem’in emriyle Elbistan’da camide ibadet ederken bıçaklanarak öldürüldü ve yerine Memlükler’in desteklediği Şahbudak Bey geçtiyse de onun beyliği tanınmadığı için Fatih Sultan Mehmed tarafından Şehsüvar Bey gönderildi. Bunu takip eden yıllarda Alaüddevle Bey sonra Şehsüvaroğlu Ali Bey beyliğin başına geçtiyse de Ali Bey’in öldürülmesinden sonra Dulkadirlı ülkesi Osmanlı topraklarına katılarak Maraş merkez olmak üzere bir eyalet haline getirildi. Dulkadiroğulları zamanında başta Maraş ve Elbistan’da olmak üzere köylere varıncaya kadar beyliğin kurulduğu coğrafi alanda cami, mescid, medrese, türbe, zaviye, köprü, kale vb. pek çok dini ve sosyal tesis yapılmış, bunların birçoğu günümüze ulaştı.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Yinanç, Refet, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 1994, cilt 9, sayfa: 553 – 557

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun