Dukakinzâde Ahmed Paşa

  • Görev : Osmanlı veziriazamı
  • Ölüm : 1515

Arnavutluk’un nüfuzlu bir ailesine mensup olan Osmanlı vezîriâzamı Ahmed Paşa, dedesinin “duka” unvanını sebebiyle “Dukakinzâde” olarak bilinir. Arnavutluk’un fethinden sonra Müslüman olup saraya alınarak Enderun’da yetişti ve tımarlı sipahi oldu. II. Bayezid döneminde Osmanlı-Memlük savaşına Ankara sancak beyi olarak katıldı. 1511’de Anadolu beylerbeyiliğine getirildi. II. Bayezid’in oğulları arasında meydana gelen olaylarda Selim’in yanında yer aldı ve Şehzade Ahmed’e gönderilen öncü kuvvetlere kumanda etti. Dukakinzâde Ahmed Paşa, Yavuz Sultan Selim’in Şah İsmâil’e karşı düzenlediği İran seferinde de önemli hizmetlerde bulundu. Zaferin ardından Defterdar Pîrî Mehmed Çelebi ve İdrîs-i Bitlisî ile birlikte Tebriz’e gönderildi. Başlıca görevleri Şah İsmâil’in hazinesini muhafaza etmek ve halkı yatıştırmaktı. Fakat bir an önce geri dönmek isteyen yeniçeriler Amasya’ya girilirken ayaklanarak halkın mallarını yağmaladılar. Bunun üzerine Vezîriâzam Hersekzâde Ahmed Paşa ile ikinci vezir Dukakinzâde Ahmed Paşa çadırları başlarına yıkılarak görevlerinden azledildiler. Ancak Yavuz çok geçmeden Dukakinzâde’yi vezîriâzamlığa getirdi. Amasya’da yeniçeriler tekrar ayaklanınca Yavuz’un araştırmaları sonucu tahrikçiler içinde Dukakinzâde’nin de bulunduğu anlaşıldı. Önce görevinden alınan vezîriâzam, muhakeme sırasında suçunun sabit olması üzerine bizzat padişah tarafından dövüldü ve kılıçla yaralandı, sonra da öldürüldü.

Dukakinzâde’nin öldürülmesinin bir başka sebebi de İran seferi sırasında Osmanlı padişahına kafa tutan Dulkadıroğlu Alâüddevle ile mektuplaşmasıdır. Vefeyât-ı Selâtîn’de adı Ali olarak geçen Ahmed Paşa’nın ölümüne “âşık-ı cennât” terkibiyle tarih düşürülmüşse de yanlıştır. Vezîriâzamlığı iki buçuk ay kadar devam eden Dukakinzâde Ahmed Paşa’nın cesedi İbn Kemal’in dedesi Kemal Paşa’nın Amasya’daki türbesine gömüldü. Malları müsadere edilen Ahmed Paşa’nın birçok hayratı ve evkafı vardır. Önce II. Bayezid’in torunlarından Ayşe Hanım Sultan’la, sonra da Yavuz’un kızı Fatma Sultan’la evlenen Dukakinzâde’nin nesli yüzyıllarca devam etti. Oğlu Mehmed Paşa Kanûnî devrinde Semendire, Mısır ve Halep beylerbeyiliklerinde bulunmuş devlet adamlarındandır. Onun oğlu Osman Bey ise müderrislik yapmış, Mısır ve İstanbul kadılıklarında bulunmuş âlim ve müelliflerdendir. Bazan kendisiyle karıştırılan Dukakinzâde Ahmed Bey ile ünlü divan şairi Taşlıcalı Yahyâ Bey de Dukakinzâde Ahmed Paşa’nın torunlarındandır. 
 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Özcan, Abdülkadir, Dukakinzâde Ahmed Paşa, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1994, Cilt: 9, syf: 550-551

 

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun