Doğan Avcıoğlu

Doğan Avcıoğlu
  • Meslek : Gazeteci, yazar, düşünür
  • Doğum : 1926 – Bursa
  • Ölüm : 4 Kasım 1983 - İstanbul
  • Başlıca Eserleri : Türkiye’nin Düzeni, 31 Mart’ta Yabancı Parmağı, Devrim Üzerine, Milli Kurtuluş Tarihi 3 Cilt, Türklerin Tarihi 5 Cilt.

1960 sonrası dönemin önemli dergilerinden Yön’ün kurucusu ve ideoloğu olan gazeteci ve yazar Doğan Avcıoğlu Bursa’da dünyaya geldi. Fransa’da iktisat ve siyasi bilimler öğrenimi gören Avcıoğlu, Türkiye’ye döndükten sonra, Ortadoğu Amme İdaresi Enstitüsü’nde asistan olarak çalışmaya başladı. 1956 yılından başlayarak haftalık Akis ve Kim dergilerinde yazılar yazdı. Aynı dönemde Cumhuriyet Halk Partisi’nin araştırma bürosunda çalıştı. 27 Mayıs 1960 sonrası oluşturulan Kurucu Meclis’e giren Avcıoğlu, 1961 Anayasası’nın hazırlanmasında görev aldı. 1960-61 yıllarında Vatan ve Ulus gazetelerinde yazarlığını sürdürürken bir yandan da Ankara radyosunda dış haber yorumculuğu yaptı. Mümtaz Soysal ve Cemal Reşit Eyüboğlu ile birlikte Yön dergisi, 1960 sonrasında oluşmaya başlayan Türkiye sol hareketi içinde bir tür “Kemalist sosyalizm” anlayışının savunuculuğunu yaptı. Yayınladığı “Türkiye’nin Düzeni” adlı kitabıyla Türkiye’nin geri kalmışlığının nedenlerini Japonya ile karşılaştırmalı olarak inceledi ve “milli devrimci kalkınma modeli” adını verdiği devlet güdümlü bir sosyalist ekonomi öneriyordu.

Doğan Avcıoğlu’nun 1960 sonrası Yön ve Devrim dergilerinde savunduğu düşünceler 1930’lar CHP’sine daha radikal bir yön vermeye çalışan Kadro hareketinin görüşleriyle benzerlikler taşır. Avcıoğlu’na göre üst yapı alanında önemli başarılar sağlayan Kemalist devrim, altyapıda yabancı sermayeye bağımlı gruplarla toprak ağalarının etkinliğini kıramamıştır. Dolayısıyla Türkiye’nin gündeminde plan Kemalist devrimin altyapıda sürdürülmesi, radikal bir toprak reformu, iktisadi ve sosyal alanlarda tam bağımsızlık ve devlet güdümünde hızlı bir sanayileşmedir. Sosyalizmi, devletleştirme ve devletçilik ile eş anlamlı gören Avcıoğlu, kendi çizdiği bu kalkınma modelini “sosyalizm” olarak adlandırır. Yine Avcıoğlu, toplumsal değişimin itici gücünü, Kurtuluş Savaşı’nı gerçekleştiren asker ve sivil bürokrat kadrolarda görür. Bu görüşleri doğrultusunda siyasi bir örgütlenmeye gitmekten çok kendi ifadesiyle ilerici askerleri ve bürokratları, işçi sendikalarını ve aydınları Kemalist ideoloji çerçevesinde geniş bir cephede birleştirmeye çağırmıştır. Avcıoğlu 1973 sonrası dönemde, siyasal yaşama katılmamış, Türk tarihi konusunda araştırmalara girişmiştir.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Işık Çakan, Türk Siyasal Hayatında Bir Aydın Profili: Doğan Avcıoğlu, Akdeniz İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, sayı.7, 2004

Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, cilt.1, fasikül.1, İstanbul, 1983

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun