Devşirme Yunus Paşa

  • Görev : Osmanlı vezîriâzamı
  • Ölüm : 1517

Askerlik sanatında mâhir, iyiliksever, fakat sert bir mizaca sahip olan Yunus Paşa kapıcı başı olarak bazı önemli hizmetlerde bulundu. Hasan Ağa’nın yerine yeniçeri ağalığına getirildi. Beş yıl kadar sürdürdüğü yeniçeri ağalığı sırasında İstanbul’un yeniden imarında da görev aldı. Sinan Paşa’nın yerine Anadolu beylerbeyi oldu. Sinan Paşa üçüncü vezirliğe getirilince ondan boşalan Rumeli Beylerbeyiliğine tayin edildi. Çaldıran seferi esnasında Bosna’da görev yaptı ve sınır boylarında emniyeti sağladı. Mercidâbık Savaşı’nda merkez kuvvetlerin sağ ve sol kanadının idaresi hususunda Sinan Paşa ile anlaşmazlığa düştü; padişahın müdahalesiyle sol kolda yer aldı. Savaşın kazanılmasının ardından takip ettiği Halep Emîri Hayır Bey’in Osmanlılar tarafına ilticasını sağladı, onu padişahın yanına getirdi. Halep ve Şam’da padişahla birlikte harekât planlarının yapılmasında rol oynadı. Ridâniye Savaşı’nda başında bizzat padişahın bulunduğu merkez kuvvetlerinin sol kanadını idare etti. Vezîriâzam Sinan Paşa’nın yönettiği kola saldıran ve onu yaralayıp ölümüne sebep olan Memlükler üzerine hızla yürüyerek onları tamamen dağıttı. Üç gün süren sert Memlük direnişini kırmak için büyük çaba sarf etti. Sonunda zorlukla da olsa duruma hâkim olununca gösterdiği büyük gayret dolayısıyla padişah kendisini vezîriâzamlık makamına getirdi.

Mala düşkünlüğü ve hırslı yapısı nedeniyle büyük harcamalar yapan ve gösterişe önem vererek kalabalık maiyetiyle dikkat çeken Yunus Paşa idareciliği esnasında bazı devlet görevlilerinin suiistimallerini önlemekte başarısız oldu. Hatta bizzat bu kimseleri koruduğuna dair şayialar çıktı. Malî sistem hususundaki belirsizlikler ve Osmanlı vergileriyle Memlük sisteminin bağdaştırılamamasından meydana gelen problemler çok geçmeden Yûnus Paşa’nın azline yol açtı. Onun yıpratılmasında Hayır Bey’in de etkili rolü oldu.  Çekişme içinde olduğu Hayır Bey’in beylerbeyiliğe getirilmesine şiddetle itiraz etti. Ayrıca Osmanlı askerlerini çok uğraştırmış olan, Ridâniye’de Sinan Paşa’ya karşı yapılan hücuma bizzat katılan Canbirdi Gazâlî’ye hak ettiğinden fazla değer verildiği kanaatini taşıdı, bu yolda da padişaha itirazda bulundu. Yavuz Sultan Selim’i aşırı ölçüde öfkelendirdi. Padişah, o Bilbîs konağında iken solaklar kethüdâsına emir yollayarak boynunu vurdurdu.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Emecen, Feridun, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 43, 2013

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun