Devadtar Mehmed Emin Paşa

  • Görev : Osmanlı Sadrazamı
  • Ölüm : 1753 - Kahira
  • Ebeveynler : Basra Valisi Aşçızâde Mehmed Paşa

Bilgili, tedbirli, vakur ve cömert, ancak geçimsiz ve sert karakterli olan 18. yüzyıl Osmanlı sadrazamı Mehmed Emin Paşa küçük yaşlarda kâtiplik mesleğine girdi, Nevşehirli Damad İbrâhim Paşa’ya intisap ederek bir süre onun devâtdârlığını yaptı. Daha sonra Nevşehirli’nin damadı Kethüdâ Mehmed Paşa’nın kızıyla evlendi, ardından Dîvân-ı Hümâyun hâcegânından oldu. İstanbul mukataacılığı gibi yüksek gelirli görevlerle kısa sürede zenginleşti. 1730 Patrona İsyanı sırasında kayınpederiyle Sadrazam İbrâhim Paşa’nın öldürülmesi üzerine saklandı ve uzunca bir süre devlet görevlerinden uzak kaldı. Âsilerin bertaraf edilmesinden sonra tekrar önemli memuriyetlere getirildi. Yeniçeri kâtipliğine, tersane eminliği görevine, sadâret kethüdâlığına, daha sonra da sadrazamlığa getirildi. Mehmed Emin Paşa iki buçuk sene kadar devam eden bu görevi esnasında ülke yönetimini sağlamlaştırmak amacıyla çaba sarf etti. Gerek Anadolu’da gerekse Rumeli’de kamu düzeninin sağlanması için adaletnâmeler çıkarıldı. Yeniçeri Ocağı’nın ıslahı için bazı düzenlemelerin yapılmasına çalışıldı. 1730 ihtilâlinde tahrip edilen Sâdâbâd ve Küçüksu kasırları ile Kandilli Sarayı yeniden yaptırıldı.

Mehmed Emin Paşa’nın sadrazamlığı döneminde birçok büyük yangınlar oldu. Çıkan yangınlar kâgir ve ahşap dükkânları, hanları, depolardaki eşyaları ve malları yakıp kül etti. Bu yangınlara yağmur ve sel felâketleri, güneş tutulması, fırtınalar, deniz taşmaları ile kayıkların karaya vurması da eklenince Devâtdâr Mehmed Emin Paşa’ya halk arasında uğursuz anlamında “düztaban” denildi. I. Mahmud yanan dükkânları kendi kesesinden inşa ettirdi. Ancak son hadiseler sadrazamın görevden alınmasının yolunu açtı. Çağdaş tarihçilerden Şem‘dânîzâde Süleyman Efendi’ye göre vezîriâzamı azlettirmek isteyen Beşir Ağa, yeniçeri ağasını ayarlayarak onun vasıtasıyla yangınlar çıkartıp bunun sorumluluğunu vezîriâzama yükledi. Paşakapısı’nda kapıkulu süvarilerinin maaşlarının dağıtılması esnasında sadrazamlıktan alınan Devâtdâr Mehmed Emin Paşa parasına ve mallarına el konulduktan sonra mecburi ikametle Girit’in Resmo şehrine sürüldü. Ertesi yılın şubatında affedilerek Mısır valiliğine tayin edildiyse de Kahire’ye geldiği gün vefat etti ve buradaki İmam Şâfiî hazîresine defnedildi.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Özcan, Abdülkadir, Devâtdâr Mehmed Emin Paşa, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2016, Cilt: Ek-2,sf:222

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun