Deli Hüseyin Paşa

  • Önem : Girit serdarı ve sadrazam
  • Doğum : ? - Bursa- Yenişehir
  • Ölüm : 29 Aralık 1658 - İstanbul

Enderun’da bulunan pehlivanlar arasında adı geçen ve bedenen çok güçlü bir yapıya sahip olan Hüseyin Ağa, İran elçisinin kimsenin kuramayacağını iddia ettiği yayı kurunca IV. Murad’ın dikkatini çekti ve onun yakınları arasında yer aldı. Vezirlik rütbesiyle kaptan-ı deryâlığa tayin edildi. Donanma işlerini kethüdâsı Piyâle Bey’e bırakarak “derya kalemi”ne bağlı zeâmet ve tımar sahipleriyle birlikte IV. Murad’ın yanında Revan Seferi’ne katıldı. Revan Kalesi’nin fethinde özellikle topçuluktaki maharetiyle padişahın gözüne girdi. Daha sonra katıldığı Tebriz Seferi sırasında Mısır valisi oldu ve bu görevde bir yıl dokuz ay kadar kaldı. Mısır’da adı bazı suistimallere karışınca görevinden alındı, bir süre Çinili Köşk’te hapsedildi, mal ve emlâkinin müsâdere edilmesiyle cezalandırıldı. Kısa süre sonra eski itibarını elde ederek padişahın nedimi olan Hüseyin Paşa vezirlik rütbesini yeniden kazandı. Bağdat muhasarasında iki kulenin ele geçirilmesinde, Bağdat sokaklarındaki çarpışmalarda ve iç kaledeki Narin Kule’nin alınmasında büyük hizmetleri görüldü. Sadrazam Kemankeş Mustafa Paşa aleyhindeki faaliyetlerde önemli rol oynadı ve sadâret kaymakamı Tabanıyassı Mehmed Paşa’nın öldürülmesi hadisesinde etkili oldu; ardından ondan boşalan kaymakamlığa getirildi.

Halk arasında “Er”, atılganlığı, cesareti ve pervasızlığından dolayı da “Deli” lakabıyla tanınan Hüseyin Paşa Girit serdarlığına getirildikten sonra kumandasındaki Osmanlı kuvvetleri kırk günlük bir kuşatmadan sonra Resmo Kalesi’ni fethetti. İstanbul’da büyük sevinçle karşılanan bu başarısı üzerine Sultan İbrâhim bazı hediyeler göndererek Hüseyin Paşa’yı tebrik etti. Beş yıldır Girit’te bulunan Hüseyin Paşa bütün imkânsızlıklara rağmen yavaş yavaş adanın fethini gerçekleştirirken aldığı yeni idarî tedbirler, düzenlemeler ve âdil vergi sistemiyle halkı Türk idaresine ısındırdı, hatta bazılarının Müslüman olmasını sağladı. Köprülü Mehmed Paşa’nın sadrazamlığı zamanında Kandiye muhasarasında başarısız olduğu ithamıyla Girit serdarlığından alınarak merkeze çağrıldı. Köprülü, Girit’teki kuvvetlere gönderilen parayı kötüye kullanma ve Kandiye’nin fethinde gevşeklik gösterme gibi suçlamalarla kendisine rakip olarak gördüğü Hüseyin Paşa’yı ortadan kaldırmak istiyordu.  Köprülü’nün sadârette rakipsiz kalmak isteği ile başlayan bu tertip sonucunda padişahın huzurunda sorgulanan Hüseyin Paşa, suçu sabit görülerek Yedikule Zindanı’nda idam edildi. Bu olay halk arasında büyük bir infiale sebep oldu.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

İlgürel, Mücteba, Deli Hüseyin Paşa, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 19, 1999

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun