Defterdar Sarı Mehmed Paşa

  • Meslek : Osmanlı devlet adamı ve tarihçisi
  • Ölüm : 1717
  • Başlıca Eserleri : Zübde-i Vekayiât, Nesâyihu’l-vüzerâ ve’l-ümerâ

Osmanlı devlet adamı ve tarihçisi olan Mehmed Paşa İstanbul’da dünyaya geldi. İlk öğreniminden sonra Rûznâmçe-i Evvel Kalemi’ne girdi. Burada Kılıç Ali Efendi’nin yanında malî usulleri öğrendi. Onun himayesiyle ve kabiliyeti sayesinde defterdar mektupçuluğuna getirildi ve uzun yıllar burada çalıştı. Râmi Mehmed Paşa’nın sadrazam olmasından sonra başdefterdarlığa tayin edildi. Kısa aralıklarla yedi defa bu makama getirilen Mehmed Paşa’nın ilk defterdarlığı Edirne Vak‘ası’na kadar sürdü. Burada âsiler defterdarlığa Muhsinzâde Abdullah Efendi’yi getirdiler, Mehmed Paşa ise saklanmak zorunda kaldı. Abdullah Efendi cülûs bahşişi için gerekli parayı tedarik edemeyince âsiler Mehmed Paşa’yı tekrar defterdarlığa tayin ettirdiler. Kısa sürede cülûs dağıtmasına rağmen yine de görevinden alınan Mehmed Paşa, eski vazifesi olan rûznâmçe-i evvel memuriyetine döndü. Ancak birkaç ay sonra tekrar defterdarlığa getirildi. Tersâne-i Âmire emini olduğu yıl, Prut Antlaşması’nın tâdilinde Osmanlı-Rus sınırının tespiti için gönderilen heyette görev aldı. Ertesi yıl yedinci defa başdeftardarlığa tayin edilen Mehmed Paşa, Sadrazam Damad Ali Paşa’nın etrafındaki ilim ve fazilet sahibi devlet adamlarından biri oldu.

Devletin en buhranlı devirlerinde başarılı hizmetlerde bulunan Mehmed Paşa, Mora seferinde Eğriboz’dan orduya zahire nakliyle görevlendirildi. Osmanlı-Avusturya savaşı sırasında Damad Ali Paşa’nın şehid olması üzerine ordu dağılarak Belgrad’a çekildi. Sarı Mehmed Paşa sadrazamlık mührünü bekleyenler arasında olsa da mühür Koca Halil Paşa’ya verildi. Bu sırada Avusturya orduları Tımışvar’a kadar gelince Mehmed Paşa yaşlı sadrazama yardım etmekle görevlendirildi ve padişah tarafından kendisine sadrazamlık vaadinde bulunuldu. Gerek bu vaad gerekse çevresindekilerin dalkavuklukları ve mührün gecikmesi onu sadrazamlık mührünü açıktan isteyecek kadar hırslandırdı. Bu tutumu ve III. Ahmed hakkında söylediği aleyhine oldu. Selânik muhafızlığına tayin edildikten sonra gönderilen bir fermanla birkaç ay içinde her türlü masrafı kendi kesesinden karşılanmak üzere 3000 askerin teçhizatlandırılarak Niş ovasında hazır bulundurulması emredildi. Zor durumda kalan Mehmed Paşa, padişah hakkında söylediği sözler ve Selânik’te halka zulmetme, Tımışvar’ın düşman eline geçmesine sebep olma gibi suçlamalarla Kavala Kalesi’ne hapsedildi, İstanbul’daki mallarına ve parasına el konuldu ve idam edilerek Kavala’daki Ulucami’nin avlusuna gömüldü. 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Özcan, Abdülkadir, Defterdar Sarı Mehmed Paşa, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1994, Cilt: 9, syf: 98-100

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun