Dede Ömer Ruşeni

  • Meslek : Halveti şeyhi, mutasavvıf şair
  • Doğum : 1417- Aydın
  • Ölüm : 1487 - Tebriz
  • Başlıca Eserleri : Divan, Çobanname, Miskinlikniime, Neyname

Kuvvetli bir divan şairi olan Ruşeni hakkında kesin ve geniş bilgiler olmasa da onun ilmi ve tasavvufi yönden tanınmış bir aile içinde yetiştiğini söylemek mümkündür. Medrese eğitimini Bursa’da tamamladı, eğitiminin bir bölümünde İstanbul’da bulundu. Elde edilen bilgilerden, Dede Ömer Ruşeni’nin iyi bir medrese eğitimi aldığı, dönemin bilim ve edebiyat çevrelerinden yararlanarak her iki bakımdan da iyi yetiştiği anlaşılmaktadır. Tasavvufa yönelen Ruşeni sonraları Şirvani’nin halifesi oldu ve Anadolu'da Müslümanlara doğru yolu göstermek ile görevlendirildi. Ruşeni burada bir taraftan Sünniliğin yayılması konusunda hizmet eden bir şeyh olarak görev alırken aynı zamanda da kendisinden öncekilerin tersine ilahi nitelikte dini-didaktik şiirler yazmaya başladı. Şeyhinin vefatından sonra da onun yerine geçti. Akkoyunlular'dan Uzun Hasan’ın, Karakoyunlular'ı yenerek Tebriz'i başkent olarak belirlemesinin ardından İbrahim Gülşeni’yi göndererek kendisini davet etmesi üzerine Tebriz'e gitti. Burada sultanın hanımı Selçuk Hatun'un kendisi için yaptırdığı dergâha yerleşti. Buradayken Uzun Hasan'ın sarayına her Cuma giderek sanatkârlar ve alimlerle yapılan sohbetlerde derin saygı gören bir şeyh oldu.

Ruşeni’nin hayatındaki son yirmi yıllık Tebriz dönemi tasavvufi mesnevilerini kaleme aldığı, onun tasavvuf konusundaki ününün gittikçe artan bir şekilde yayıldığı, şair olarak da daha çok tanındığı bir dönem oldu. Azeri Türkçesi ile birlikte eski Anadolu Türkçesi özelliklerinin bir arada bulunduğu şiirlerinde nükteli ve açık bir anlatım, hem didaktik hem de samimi bir hava hakimdir. Mesnevilerinin ve divanının içinde bulunan bir manzumelerde samimi yakarışlarla ilahi aşk, lirizm, ve Allah'a yakınlık duyguları sıklıkla işlenmiştir. Kaside, rubai, gazel ve beyitler halindeki peygamberi öven eserleri (na’t) ise onun şairlik gücünü ortaya koyan parçalar olarak değerli bulunmaktadır.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Mustafa Uzun, Dede Ömer Ruşeni, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 1994, cilt.9, sf.81-83

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun