Dandanakan Savaşı

Dandanakan Savaşı
  • Önem : Selçuklular ile Gazneliler arasında cereyan eden ve Selçuklu Devleti’nin kuruluşunu sağlayan savaş
  • Savaş Tarihi : 23 Mayıs 1040
  • Savaşan Devletler : Selçuklular - Gazneliler
  • Kazanan : Selçuklular

Selçuklu Devleti ile Gazneliler arasında 1040 yılında gerçekleşen Dandanakan Savaşı Türk ve dünya tarihi açısından önemli bir kırılma noktası oluşturdu. Selçuklular’ın savaşı kazanması ile birlikte devletleşme süreci başlarken, savaşı kaybeden taraf olan Gazneliler ise tarih sahnesinden silinmeye yüz tuttu. Savaşa giden süreçte Selçuklular’ın Gazneliler’e karşı 1035 ve 1038 yıllarında kazandıkları iki zaferin ardından bölgenin hâkim pozisyonda bulunan devleti Gazneliler’in siyasi ve askeri durumu ciddi şekilde sarsıldı. Bu duruma karşı acil önlem almak isteyen Gazne sultanı Mesud, sarsılan imajı tekrardan toparlamak için çeşitli ittifaklar yaparak güçlü bir ordu oluşturma yoluna gitti. İçinde çok sayıda savaş filinin yer aldığı 50 bin askerden oluşan dev bir ordu ile harekete geçti, önce Belh’e ardından da Serahs’a yürüdü. Durumdan haberdar olan Selçuklu lideri Çağrı Bey ise Serahs’a geldi ve savaş hazırlıklarına başlamak üzere Selçukluların diğer önemli isimleri olanTuğrul Bey ve Mûsa İnanç Yagbu ile toplandılar.

Güçlü Gazneli ordusuna karşı Horosan’ın terkedilmemesini ve savaştıkları takdirde kazanacaklarını ifade eden Çağrı Bey, bunun üzerine 20 bin kişilik ordu ile 50 bin kişilik Gazneli ordusuyla Talhab yöresinde savaşa tutuştu. Büyük Gazneli ordusuna karşı tutunamayan Selçuklu güçleri çöllere doğru yayıldı. Bu şekilde sıcak çöldeki su kaynaklarını tahrip ederek Gazneli ordusunu zor şartlara sürüklemek hedeflendi. Bu süreçte geçici bir barış antlaşması sağlandı ve yeniden savaşa hazırlanmak için zaman oluştu. Bu süreçte Türkistan’dan gelen Oğuz kitlelerinin Selçuklulara katılması, Selçukluları görece daha güçlü hale getirdi. Gazneli Mesud kışı Nişabur’da geçirdikten sonra yarım kalan işini tamamlamak üzere 100 bin kişilik bir orduyla tekrar harekete geçti. Bunun üzerine Serahs’tan hareket eden Selçuklu öncüleri Merv yönünde ilerlemekte olan Gazneli ordusuna saldırdı; esas taktik ise su kuyularının kapatılması nedeniyle Gazneli ordusunu çöle çekerek dirençlerini kırmaktı. Bu taktiği başarıyla gerçekleştirilmesinin üzerine yorgun düşen Gazneli ordusu Dandanakan’a doğru yön değiştirdi. Selçuklu ordusunun saldırmasıyla birlikte perişan düşen Gazneli ordusu büyük kayıplar veridi. Dandanakan Kalesi önünde yıpranan Gazneli ordusu ile kesin sonuçlu bir meydan savaşı yapılmaya karar verildi. Ağır kayıplar veren Gazneliler 23 Mayıs 1040 günü son bulan savaşta kaybeden taraf oldu. Selçuklular yaptıkları uzun ve çetin mücadelelerin doruk noktasını teşkil eden Dandanakan zaferinden sonra Büyük Selçuklu Devleti’ni kurdular. Kurulan bu yeni devletin başına yapılan toplantının ardından Tuğrul Bey getirildi ve yeni devletin sultanı ilan edildi.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Ali Sevim, Dandanakan Savaşı, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1993, cilt.8, sf.456-457

 

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun