Damat Ferit Paşa

Damat Ferit Paşa
  • Görev : Osmanlı devlet adamı, Sadrazam
  • Doğum : 6 Ekim 1923 - İstanbul
  • Ölüm : 1923 - Nice, Fransa

Kimilerine göre akılsız bir idareci; kimilerine göre ise birçok bakımdan üstün nitelikli bir kişiliğe sahip olan Ferit Paşa'nın asıl adı Mehmed Ferid’tir. Damat unvanını II. Abdülhamid’in kız kardeşi Mediha Sultan’la evlenip saraya damat olmasıyla aldı. II. Meşrutiyet’in ilânından sonra Meclis-i A‘yân üyeliğine seçilen Damad Ferid Paşa, daha yüksek mevkilere gelmek ümidiyle İttihat ve Terakkî Fırkası’na yaranma siyaseti yürüttüyse de İttihatçılar’dan karşılık göremeyince onların aleyhine döndü. İttihat ve Terakkî yönetimine karşı oluşan muhalif grupların birleşmesiyle ortaya çıkan Hürriyet ve İtilâf Fırkası’nda kısa süreli genel başkanlık yaptı. Buradaki istifasının ardından İttihat ve Terakkî yönetimine karşı eski İttihatçı Ahmed Rızâ Bey ile birlikte bir muhalefet partisi kadar rol oynadı. Osmanlı’nın en zorlu zamanlarında beş kez sadarete getirilen Ferid Paşa zaman zaman İngilizler'den beklediği desteği alamayınca Fransızlarla yakın ilişkiler kurdu.

İtilâf devletlerinin yoğun baskısı ve tehdidi altında ezilen Ferid Paşa Ankara ile uzlaşma yolları aradı. Ankara hükümeti, aradaki bütün anlaşmazlıkların ortadan kalkması için şeyhülislâmın fetvasının geri alınmasını merkezî hükümetin yeniden kurulmasını, millî harekâta karşı düşmanca davranışlara son verilmesini, barış şartlarına karşı çıkılarak Büyük Millet Meclisi ile birlikte yeni bir tasarı hazırlanmasını istedi. Fakat Ferid Paşa yeni bir tasarı hazırlamanın doğuracağı tehlikelerden çekindi. Sevr Antlaşması’na imza attıktan sonra Ankara Hükümeti tarafından vatana ihanetle suçlandı. İngilizler nezdinde hızla önemini yitiren Damad Ferid siyasî mesleğinin sonuna yaklaştığı iyice anlaşıldığı halde iktidarı bırakmakta direndi. Fransa ve İngiltere’nin işbirliği ve baskısıyla istifaya zorlandı ve aynı gün istifasını verdi. Karısının hastalığını bahane ederek padişaha dahi haber vermeden Avrupa’ya gitti. Millî Mücadele sırasında orada kaldı. Büyük zaferin kazanılmasından sonra İstanbul’a döndüyse de İstanbul’da kalmayı tehlikeli görerek ailesiyle birlikte Fransa’ya gitti ve Nice’e yerleşti.
 

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Küçük, Cevdet, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, cilt 8, 1993

 

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun