Damad Mehmed Paşa

  • Görev : Osmanlı vezîriâzamı
  • Ölüm : 1621

Osmanlı’nın buhranlı dönemlerinde önemli görevler üstlenen; haşmeti, cömertliği ve hayır severliğiyle anılan Mehmed Paşa, haremde eğitim gördükten sonra içkiler kethüdâlığı ve silâhdarlık yaptı. I. Ahmed döneminde kendisine vezirlik verildi ve Mısır beylerbeyi oldu. Bu görevi sırasında ihtilâftaki gruplara karşı tedbirler alması ve vergileri kaldırması sebebiyle “İkinci Mısır fâtihi” olarak adlandırıldı. Mısır’daki hizmetleri padişah tarafından takdir edilerek İstanbul’a çağrıldı. İstanbul’a giderken kaptan-ı deryâ olduğuna dair ferman kendisine ulaştı. İstanbul’da padişahın kızı Gevherhan Sultan’la evlendi. Kaptanlık görevi donanmadaki on kadırganın Floransa gemilerine mağlûp olması sebebiyle alınıp selefi Halil Paşa’ya verildiyse de ikinci vezirliğini korudu ve sonrasında sadrazamlığa getirildi. İran’a elçi gönderilen İncili Mustafa Çavuş’tan haber gelmeyince Şark seferine çıkmakla görevlendirildi. Yeniçeri ağası Muslu Ağa’nın Revan’ı kolayca teslim alabileceklerini, ağır topları ve kale muhasaralarına mahsus silâhları taşımanın gereksiz olduğu görüşlerine uyulduğu için malzeme eksikliği ortaya çıktı. Muslu Ağa ile Tekeli Mehmed Paşa’nın şehid olması üzerine askerin kuşatmaya devam etmedeki isteksizliği ve mevsimin ilerlemesi gibi olumsuzluklar dikkate alınarak muhasara kaldırıldı ve Erzurum’a çekilme kararı alındı. Mehmed Paşa azledildi, yerine Kaptanıderyâ Halil Paşa getirildi.

Mâzul olarak İstanbul’a gelen Mehmed Paşa önce kaymakamlık yaptı, Sadrazam Halil Paşa’nın azliyle ikinci defa sadrazam oldu. Bu sadâretinde sikke tashihiyle hazineyi rahatlatan Mehmed Paşa, Halil Paşa zamanında İran’la müzakerelerde varılan sonuçların esas alındığı antlaşma akdini sağladı. Ancak Kaptanıderyâ Güzelce Ali Paşa ile anlaşmazlığa düşünce II. Osman’ın da uygun görmesiyle görevden alındı. Yerine getirilen Ali Paşa eski sadrazamın mallarını müsadere ettirdi, ardından onu Halep beylerbeyiliğiyle İstanbul’dan uzaklaştırdı. Büyük maddî sıkıntılar içerisinde ve hasta geçirdiği bir buçuk yıllık Halep beylerbeyiliği sırasında görevlerini yürütmede Hasanbeyzâde Ahmed Paşa ve kethüdâsı kendisine yardımcı oldu. Çok geçmeden hastalığı ilerleyerek vefat etti ve Şeyh Ebûbekir Zâviyesi civarındaki türbesine gömüldü. Uğradığı hemen her yerde sivil, dinî ve askerî pek çok inşaat ve tamir faaliyetinde bulunan Mehmed Paşa’nın önemli işleri arasında Ulukışla Külliyesi ve Karagümrük’te külliye hüviyetindeki hayratı vardır.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Ak, Mahmut, Damad Mehmed Paşa, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2003, Cilt:28, syf: 504-505 

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun