Çırağan Vakası

  • Önem : Çırağan Sarayı’nda göz hapsinde tutulan V. Murad’ı kaçırma teşebbüsü
  • Tarih : 20 Mayıs 1878

Aklî dengesinin bozulması yüzünden tahta çıktıktan üç ay sonra hal edilerek Çırağan Sarayı’nda oturmasına izin verilen V. Murad’ın buradan kaçırılmak istenmesi üzerine kanlı olarak bastırılan Ali Suâvi’nin giriştiği Vak’a olan Çırağan Vak’ası, Ali Suâvi Vak‘ası olarak da bilinir. Ali Suâvi Vak‘ası ile Cleanti Scalieri-Aziz Bey Vak‘ası arasında bir hayli ortak noktanın bulunması dikkat çekicidir. Her iki olayda da Sultan Murad’ın Çırağan’dan kaçırılması hedef alındı, her ikisi de ulemâ, ordu ve devlet erkânı iştiraki olmaksızın tertip edildi. Ali Suâvi, taraftarlarına cami ve medrese gibi yerlerde yoğun bir propaganda başlattı. Özellikle bu sırada İstanbul’da toplanmış bulunan Rumeli muhacirleri arasına giren propagandacılar II. Abdülhamid aleyhine ve V. Murad lehine sözler söylüyorlardı. V. Murad’ın tahta çıkması halinde Ruslar’la yapılan antlaşma şartlarının bozulacağını ve Ruslar’ın İstanbul önünde yenilgiye uğratılacağını ileri sürüyorlardı. Rumeli muhacirleri sabahın erken saatlerinden itibaren Çırağan civarındaki Mecidiye Camii’nde toplanmaya başladılar. Ali Suâvi de orada toplananlarla birlikte Çırağan yakınlarına geçti.

Karadan ve denizden sarılan sarayın muhafızları etkisiz hale getirildikten sonra Ali Suâvi ikinci kattaki Sultan Murad’ın dairesine çıktı. Haberli olduğu için giyinmiş vaziyette bekleyen V. Murad’ı saraydan çıkarmaya çalışırlarken Beşiktaş Karakolu muhafızı Hasan Ağa bir grup askerle sarayı kuşattı. Hasan Ağa Sultan Murad’ın aşağıya indirildiğini görünce daha önce tanımadığı, fakat elebaşı olduğunu anladığı Ali Suâvi’nin başına sopa ile vurarak onu öldürdü. Sultan Murad bu olay karşısında heyecana kapılarak kendisini hazine dairesine attı ve kapıyı da arkasından kilitledi. Çıkan çatışmada Nişli Sâlih, Arnavut Sâlih, Hacı Ahmed ve Molla Mustafa gibi elebaşılarla birlikte yirmi üç kişi öldü, otuzu yaralı olmak üzere pek çok kişi yakalandı. Bazı araştırmacılara göre 250, bazılarına göre 500 kişilik bir muhacir grubuyla Çırağan Sarayı’nı basan Ali Suâvi’nin gerçek maksadı ve kendisini kimlerin desteklediği bugüne kadar ortaya çıkarılamadı. Olayın bastırılmasından sonra Dîvân-ı Harb’de yapılan mahkeme kararına göre olayla birinci derecede ilgili bulunan Hâfız Nûri ölüm cezasına, Filibeli Ahmed Paşa, Hâfız Ali ve Hacı Mehmed olaya katılmamakla birlikte gizli cemiyete üye oldukları için ömür boyu sürgün cezasına çarptırıldılar.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Küçük, Cevdet, Çırağan Vak‘Ası, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1993, c.8, sf. 306-309

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun