Cezayirli Gazi Hasan Paşa

Cezayirli Gazi Hasan Paşa
  • Görev : Osmanlı sadrazamı ve kaptan-ı deryası
  • Ölüm : 30 Mart 1790 - Şumnu, Bulgaristan
  • Defin Yeri : Bektaşi Tekkesi- Şumnu

Osmanlı’da kaptan-ı deryalık ve sadrazamlık gibi üst düzey mevkilerde görev icra eden ve “Palabıyık” unvanıyla nam salan Cezayirli Gazi Hasan Paşa aslen Kafkasyalı’dır. Küçük yaşlarda İran sınırında esir alınan Hasan Paşa, Hacı Osman Ağa adlı bir tüccar tarafından satın alınarak Tekirdağ’a getirildi. Geleceği açısından en büyük adımı ise Yeniçeri Ocağı’na kaydolarak attı. Belgrad kuşatmasında gösterdiği cesaret nedeniyle kendini ispatladı ve takdir topladı. Ancak onun aklında ve hayalinde Cezayir’e gitmek vardı. Cezayir’e gitmek için yola çıkığında, gemisini yabancı bir gemiye rampa ederek ele geçirdi ve bu gemiyle Cezayir’e vararak dönemin Cezayir dayısı tarafından takdir edildi. Buradaki namı ve şöhretiyle birlikte düşmanları da arttığı için İspanya ve Napoli üzerinden İstanbul’a geldi. 1761 yılında kalyon kaptanı olarak Osmanlı donanmasına giren Hasan Paşa sırasıyla riyâle, patrona ve kapudane rütbelerine yükseltildi. Osmanlı-Rus savaşı (1768-1774) sırasında mücadeleye girişti. İlk çarpışmada sonuç elde edilemese de şiddetli geçen ikinci çarpışmada iki tarafında kalyonları battı ve yaralanıp denize düştü. Bir kayıkla kurtarılması üzerine mevcut durumu bizzat kendi hükümete bildirdi ve beylerbeyi rütbesiyle mükâfatlandırıldı.

Devlete sadık, gayretli ve sözünü esirgemeyen bir kişi olan Cezayirli Gazi Hasan Paşa, elde ettiği başarılarından dolayı gazi unvanının yanı sıra vezirlik rütbesiyle kaptan-ı derya tayin edildi. Bu süreçte de Boğaz seraskerliğiyle görevlendirildi. Fakat III. Mustafa’nın ölümü üzerine kaptan-ı deryalıktan uzaklaştırıldı ve 1773 yılının aralık ayında Anadolu valiliği payesiyle Rusçuk seraskerliğine tayin edildi.  Küçük Kaynarca Antlaşması’nın imzalanmasından sonra ikinci defa kaptan-ı deryalığa getirilen Hasan Paşa, on beş yıl gibi uzun bir süre bu mevkide kalmasının yanı sıra Sultan I. Abdülhamid üzerindeki tesiri sebebiyle devlet idaresinde de nüfuz sahibi oldu. Serasker olarak Rusları İsmail Kalesi önünde mağlup eden ve kaleyi muhasaradan kurtaran Hasan Paşa, Fokşan ve Boza bozgunları üzerine azledilen Kethüda Hasan Paşa’nın yerine 3 Aralık 1789’da sadrazam ve serdar-ı ekrem tayin edildi. Savaşla geçen bir ömrün ardından seksen yaşını geçmiş olarak vefat etti.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Mahir Aydın, Cezayirli Gazi Hasan Paşa, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, cilt.7,1993

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun