Cerrahpaşa Külliyesi

Cerrahpaşa Külliyesi
  • İnşa Tarihi : 1593-94
  • Yer : İstanbul – Cerrahpaşa
  • Yaptıran Kişi : Cerrah Mehmed Paşa

Cerrahpaşa Camii, Hassa Başmimarı Dâvud Ağa zamanında, dokuz ay kadar sadrazamlık makamında bulunan Cerrah Mehmed Paşa tarafından inşa ettirildi. Camii 1660 yılındaki büyük yangın felâketinde içine sığınanlarla birlikte yandı ve ertesi yıl tamir edildi. 1782’de meydana gelen büyük yangında da Camii bir defa daha zarar gördü. Bu büyük yangın felâketlerinden sonra Cerrah Mehmed Paşa Camii, 1894’te İstanbul’un tarihî eserlerinde büyük tahribat yapan zelzelede tekrar zarar gördü, minaresi ve son cemaat yeri kubbeleri tamamen yıkıldı. Minare XX. yüzyıl başlarında taş külâhlı ve değişik bir üslûpta yeniden yapıldı, fakat son cemaat yeri olduğu gibi bırakıldı. Uzun yıllar son cemaat yerinin sadece mermer sütunları, demir gergi kirişleriyle birbirlerine bağlanmış olarak duruyordu. Cami 1958’den itibaren bir tamir gördü, 1982’de de son cemaat yeri kubbelerinin ihyasına girişilmek suretiyle mimarisi tamamlandı.


Altı pâyeli merkezî plan tipinin en başarılı örneklerinden olan caminin merkezindeki hafif basık olan ana kubbesi sivri kemerler aracılığı ile altı pâyeye oturmaktadır. Yapının kuzeyinde sekiz sütunun taşıdığı altı kubbeli bir son cemaat yeri bulunur. Eksendeki girişin üzerini, altı kubbenin ortasında yer alan bir aynalı tonoz örter. Son cemaat yeri harimden daha geniş yapıldı ve iki mihrap nişine sahiptir. Kuzeybatıda kare kaidesi duvar boyunca yükselen minare, kuzeydoğuda ise caminin ikinci katına geçişi sağlayan üstü kubbe örtülü bir merdiven bulunur. Mihrap kısmı dışa taşkın üç cepheli bir görünüm arz eder. Caminin kuzeyinde yer alan ve yol yüzünden külliyenin diğer binalarından ayrı kalan medresenin önünde bugün kapısı yola bakan, üzeri açık küçük bir giriş avlusu bulunur. Esas avluya girişi sağlayan kapıya sekiz basamaklı bir merdivenle çıkılır. Dikdörtgen planlı medrese klasik Osmanlı medresesi tipindedir. Restore edilmiş olan medrese bugün İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi’nin Tıp Tarihi Bilim Dalı Araştırma Merkezi ve Müzesi olarak kullanılır. Cerrah Mehmed Paşa’nın türbesi, caminin kuzeybatı köşesine yakın bir yere avlu duvarlarına bitişik olarak sekizgen plan üzerine inşa edilmişti. 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Seyhan, Köksal, Cerrahpaşa Külliyesi, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 7, 1993

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun