Çerkez Ethem

Çerkez Ethem
  • Doğum : 1884(Bazı kaynaklarda 1886) - Bandırma
  • Ölüm : 7 Ekim 1949 - Amman Ürdün
  • Kişilik : Milli Mücadele'ye önce destek veren, daha sonra ise muhalefet eden kişi
  • Kardeşleri : Çerkes Reşit, Nuri Bey, İlyas Bey, Tevfik Bey

Kafyasya’dan gelip Anadolu’ya yerleşen Çerkez boylarından biri olan Şapşıh oymağına mensup Çerkez Ethem, tutkusu olan askerlik mesleğini icra etme arzusuna karşı çıkan babasını karşısına alarak İstanbul’a kaçtı. İstanbul’a geldikten sonra Bakırköy Süvari Küçük Zabit Mektebi’ne girdi ve burayı birincilikle bitirdi. Daha sonra Bulgar Cephesi’nde hayallerine ulaşarak fiili şekilde askerlik görevini icra etmeye başladı. Sözlerinden fazlaca etkilendiği ağabeyi Reşid Bey’le birlikte Teşkilat-ı Mahsusa’da görev aldı. Milli Mücadele'ye katılmadan önce, Bandırma ve Manyas çevresinde faaliyet gösteren Manyaslı eşkıya Şevket ve Çolak İbrahim ile birlikte hareket eden Ethem, İttihatçılar'ın İzmir Valisi Rahmi Bey'in oğlunu fidye almak için kaçırarak dikkatleri üzerine çekmeyi başardı. İzmir'in Yunanlılar tarafından işgalinden sonra Ege bölgesinde düşmana karşı mukavemet edebilecek güçler oluşturulurken daha önce görevi altında çalıştığı Rauf Bey kendisini Salihli ve çevresinde bir milis gücü teşkil etmekle görevlendirdi. Böylece resmen Milli Mücadele'ye katıldı ve yaklaşık altı ay içinde, aynı bölgede önemli görevlerde bulundu.

Öte yandan Milli Mücadele'nin başlangıç safhasında Çerkez Ethem’in içinde bulunduğu kadroyla savunmaya yardımcı olur düşüncesiyle ve Batı emperyalizmine karşı Rusya'nın dostluğunu sağlama ümidiyle Bolşevizm taraftarı Yeşil Ordu Cemiyeti kurulmuştu. Bu cemiyetin hızlıca güçlenmesi M. Kemal tarafından tepkiyle karşılandı ve kapatma emri verildi. Bunun ardından ise Çerkez Ethem’in kendine bağlı birliklerinin, Batı Cephesi Kumandanlığı emrine girmeleri istendi. Ethem’in bunu kabul etmemesi üzerine karşı kuvvete başvuruldu. Ardından da birliklerini dağıtarak kardeşleriyle birlikte Yunanlılar'a sığındı veya kendi ifadesiyle "bir protokol yaparak" Yunan işgali altında bulunan Türk topraklarına geçti. Ankara İstiklal Mahkemesi ise Ethem ve kardeşlerini vatana ihanet suçuyla yargılayarak 9 Mayıs 1921' de gıyaben idama mahkum etti.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Zekeriya Kurşun, Çerkez Ethem, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1993, cilt.8, sf.275-276

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun