Cemal Paşa

Cemal Paşa
  • Görev : Devlet adamı, asker, İttihat ve Terakki Cemiyeti kurucularından
  • Doğum : 6 Mayıs 1872 - Midilli
  • Ölüm : 21 Temmuz 1922 - Tiflis

İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin en önemli üç isminden biri olan siyasetçi, devlet adamı ve aynı zamanda da başarılı komutan Cemal Paşa Midilli’de dünyaya geldi. İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne henüz bir subayken katılan Cemal Paşa cemiyette Bahriye Nazırlığı’na kadar yükseldi. Cemiyet tarafından İstanbul’daki siyasi kontrolü sağlamak üzere görevlendirildi. Ayastefanos’ta Hareket Ordusunda görev aldıktan sonra sert tedbirleri ile dikkatleri çektiği mutassarıflık görevinde bulundu. Cihan Harbi'nde Şam'a görevlendirildi. Arap milliyetçiliğine karşı katı tedbirler gözetti. İttihat ve Terakki hükümeti Osmanlı Devleti’nin Birinci Dünya Savaşı’nı kaybedeceği düşüncesi üzerine istifa etti. Anadolu’nun İtilaf Devletleri tarafından işgal edilip İttihat ve Terakki Cemiyeti yöneticilerinin adil olmayan bir mahkemede savaş suçlusu olarak yargılanacakları düşüncesi üzerine Cemal Paşa, İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin ileri gelen yöneticileri ile birlikte Osmanlı topraklarını terk etmek zorunda kaldı.

Savaşın getirdiği hüsranla birlikte Osmanlı’dan uzaklaşmak zorunda kalan Cemal Paşa önce Berlin’e daha sonra İsviçre’ye gitti. Burada Afgan ordusu için ıslah planları yapmaya koyuldu. Bu sayede halkı örgütleyip, İngilizlere karşı bir mücadele başlatmayı, beklenmedik bir darbe yaratmayı planladı. Afganistan’daki istilacı İngilizleri yıpratarak Anadolu’daki milli mücadeleye de destek olmayı amaçladı. Cemal Paşa gerek Osmanlı Devleti’nde bulunduğu görevler itibariyle gerekse yurdu terk ettikten sonra yurtdışında bulunduğu faaliyetlerinden dolayı önemli bir şahsiyetti.  1921 yılında Fransa ve Almanya’yı da kapsayan bir Avrupa gezisine çıktı. Gezi dönüşü Afganistan projeleri ile ilgili görüşmeler sağlamak üzere Tiflis’e geçen Cemal Paşa burada yaverleri ile birlikte yaylım ateşine tutularak pusuya düşürüldü. Cinayetin failleri hakkında ileri sürülen çeşitli iddialar arasında en kuvvetli ihtimal, kendisinin Ermeni komitelerinin başlattığı ve ilk kurbanları Talat ve Said Halim paşalar olan suikastlar zinciri çerçevesinde öldürülmüş olmasıdır.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

ÇOLAK, Mustafa, “Cemal Paşa Cinayeti ve Ermenilerin Nemesis Operasyonu”, Osmanlı’dan Günümüze Eşkıyalık ve Terör (Etüt Yayınları, 2009)

Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi İstanbul:Diyanet Vakfı Yay, 2004 

Osmanlı İmparatorluğu Ansiklopedisi İstanbul:Alfa Basım, 2014

 

 

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun