Celaleddin Karatay

  • Görev : Anadolu Selçuklu dönemi devlet adamı
  • Doğum : ?
  • Ölüm : 1254 - Kayseri

Celâleddin Karatay’ın, devşirilmesinden gulâmhanede yetişmesine ve buradan Selçuklu devlet yöneticiliğine uzanan hayat hikâyesi birçok bilinmeyenle doludur. Türkiye Selçuklu Devleti’nde yönetici olmak için Müslüman olmak ön şart değildi. Bunun bir örneği olarak İbn Bibi, Celâleddin Karatay’ın aslen bir Rum gulâm olduğunu söyler. Gerek siyasi, gerekse sosyal ve kültürel alanlarda verdiği isabetli kararları, onun bir dönemin politikalarının belirleyicisi olmasında etkili olmuştur. İbn Bibi’ye göre Karatay, Türkiye Selçukluların en güçlü hükümdarı Aleaddin Keykubad’ın tahta çıkmasından ölümüne kadar sultanın hizmetinden ayrılmamıştır. Sultanın cülusu sırasında onun önemli bir mevkide olduğu bilinmektedir. Karatay'ın sonraki yıllarda görülen nüfuz ve tesirinin yerleşmesinde, Keykubad tarafından ona verilen mevkinin ve onun da sultanın mahremi olarak edindiği tecrübe ve bilgilerin büyük rolü vardır.

Keykubad'ın ani ölümünden sonra yerine geçen oğlu II. Gıyaseddin Keyhusrev zayıf bir hükümdardı. Onun 1243'te Kösedağ'da İlhanlılar'a yenilmesi üzerine Celâleddin Karatay da bazı devlet adamlarıyla birlikte bir köşeye çekildi. Fakat işlerin kötüye gitmesi üzerine Sahib Şemseddin Muhammed ve Mühezzebüddin Ali gibi devlet adamları tekrar iş başına getirildi; Celâleddin Karatay da eski görevi olan taşdarlıkla birlikte hazine-i hassa emirliğine tayin edildi. Celâleddin Karatay, Keyhusrev'in ölü- müne kadar bu görevde kaldı. Moğol hükümdarı Mengü Han'ın huzuruna çıkmak üzere Moğolistan’a hareket eden Keykavus'u yolcu etmek için gittiği Kayseri'de vefat etti. Bütün kaynaklar Moğol müdahale ve baskılarının en yoğun olduğu bir dönemde devlete sahip çıkan, ülkede dirlik ve düzeni sağlamak için samimiyetle çalı­şan Karatay'ın dindarlığı, hayırseverliği, ahlaki meziyetleri ve güçlü bir devlet adamı olduğu üzerinde birleşmektedir. İbn Bibi, Karatay'ın ibadetle meşgul olduğunu her türlü maddi zevkten sakındığını ve Müslüman kimliğiyle öne çıktığı belirtmektedir.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Aydın Taneri, Celaleddin Karatay, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1993, cilt.7, sf.251-252

Zehra Kocabaşı, Celaleddin Karatay’ın Hayatı ve Siyasi Kariyeri, Prof. Dr. Nejat Göyünç Armağanı, 2014

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun