Celâleddin Harezmşah

  • Görev : Harizmşahlar Devleti'nin son hükümdarı
  • Ölüm : 1231

Türk-İslâm tarihinin en cesur ve bahadır hükümdarlarından biri olan Celaleddin Harzemşah Veliyon Kalesi’ni kuşatan Moğol kumandanları Tekecük ve Molghor’a hücum ederek onları bozguna uğrattı. Parvan mevkiinde yapılan savaşta Moğollar mağlûp oldu. Bunun ardından Debdaba Usakun hâkimi Kabaca’nın kızı ile siyasî bir evlilik yaptı. Hârizmşahlar’ın yeni sultanı olarak tahta oturdu. Bütün İran’ı itaat altına alan Celâleddin, Azerbaycan’ı devletine katmak gayesiyle harekete geçti ve Merâga’yı teslim aldı. Sonra Tebriz’i zaptetti. Azerbaycan’ı ilhak eden sultan Gürcistan seferine çıktı. Celâleddin Azerbaycan ve Arrân’ı topraklarına katıp Tebriz’i başşehir yaptıktan sonra Gürcistan Krallığı’na karşı harekete geçti. Tiflis’i kuşattı ve aldı. Ordunun bir kısmı da Kars’ı kuşattı, fakat sonuç alamadı. Çok geçmeden de Gürcüler’in Ermeni, Alan, Sabir, Laz ve Kıpçaklar’dan oluşan 40.000 kişilik bir ordu meydana getirdiklerini haber aldı. İki ordu Betak gölü civarında karşılaştığında Kıpçaklar ordudan ayrıldı ve yapılan muharebede Celâleddin Gürcüler’le müttefiklerini ağır hezimete uğrattı.

Gürcülere ve Moğollar’a karşı mücadelesiyle büyük bir şöhrete kavuşan ve İslâmiyet’i savunan bir kahraman olarak tanınan Celâleddin, Tuster şehrini kuşattı, sonra Basra’ya indi, şehir kuşatıldı fakat alınamadı. Bu sırada Halife Nâsır-Lidînillâh Celâleddin’i Irak’tan atmak için Kuş Timur kumandasında bir ordu hazırladı. Yapılan savaşta Celâleddin Kuş Timur’un ordusunu hezimete uğratıp Bağdat civarına kadar takip etti. Azerbaycan’ın önemli şehirlerinden Merâga’yı zapt eden Celâleddin ile I. Alâeddin Keykubad Moğol tehlikesine karşı birlikte olmaya çabaladılar. Alâeddin Keykubad Celâleddin’in Moğollar’a karşı koyamayacağını anlayınca çekingen bir politika takip etmeye başladı. Bunun üzerine Celâleddin Anadolu Selçuklu Devleti’ni ortadan kaldırıp Anadolu’yu ele geçirmek maksadıyla önce Ahlat’ı zapt etti. Diğer taraftan Alâeddin Keykubad Eyyûbîler’le anlaşarak Celâleddin’i Doğu Anadolu’dan çıkarmaya karar verdi. İki ordu Yassı Çimen mevkiinde karşılaştı. Mücadele sürerken Celâleddin düşman ordusunun sayıca üstünlüğünden dolayı savaş alanını terk etti. Neticede Hârizmliler büyük kayıplar verdiler.   

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Taneri, Aydın, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 7, 1993

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun