Celal Esad Arseven

Celal Esad Arseven

Türk sanat tarihçisi, ressam ve yazardır. 1920 yılında Sanayi-i Nefîse Mektebi’ne hoca olarak tayin edilmiş ve mimarlık tarihi ve şehircilik dersleri vermiştir.

Hayatı

Babası Sadrazam Ahmed Esad Paşa, annesi Fatma Sûzidil Hanımdır. 1875 yılında İstanbul Beşiktaş’ta doğmuştur. İlköğrenimine Beşiktaş’ta Taşmektep’te başlamıştır. Daha sonra Hamidiye Mektebinde, Galatasaray Mekteb-i Sultanisinde, Beşiktaş Askeri Rüşdiyesinde öğrenim görmüştür. 1889 yılında Mekteb-i Mülkiyeye girmiştir. Resim yapmaya meraklı olduğu için bu yıllarda Sanayi-i Nefise Mektebine devam etmiştir. Hoca Ali Rıza ve Fausto Zonaro’dan dersler almıştır. 1891 yılında Sultan II. Abdülhamid Han’ın isteği üzerine Harbiye Mektebine girmiştir. 1906 yılında bu mektepten Mülazım-ı Sani rütbesiyle mezun olmuştur. Subay olduktan sonra hünkar yaveri olarak görevlendirildiği için rahatça resimle uğraşma imkanı bulmuştur.

Bu sırada resim tekniğiyle ilgili bir dizi küçük kitap yayımlamıştır. 1908 yılında bir grup ressam ve müzikçiyle birlikte öğrenim için Avrupa’ya gönderilmiştir. Dönüşünde Kolağası rütbesindeyken askerlikten istifa ederek tamamen sanata yönelmiştir. Arkadaşı Salah Cimcoz ile birlikte Kalem adında bir dergi çıkarmıştır. Çeşitli yazılarla birlikte İstanbul tarihi ve eski eserlerine dair bir kitap da hazırlamıştır.

1917 yılında İstanbul Asar-ı Atika Müzesinde kurulan Muhafaza-i Abidat Encümenine üye seçilmiştir. 1942 yılında CHP’den İstanbul milletvekili, 1946’da Giresun milletvekili olarak TBMM’ne girmiştir. 1951 yılında Gayri Menkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu üyesi olmuştur. Ölümünden kısa bir müddet önce kendisine Devlet Kültür Armağanı ve İstanbul Teknik Üniversitesinin fahri doktorluk ünvanı verilmiştir. 1971 yılında İstanbul’da hayatını kaybetmiştir.

Sanatçı Kişiliği

Osmanlı terbiyesiyle yetişmiş olmasına rağmen zamanındaki diğer bazı kimseler gibi Avrupai yaşantının hayranlarından olan Celâl Esad Arseven, müzik, tiyatro, edebiyat, resim gibi sanatların çeşitli dallarıyla uğraşmıştır. Değişik müzik aletlerini çaldığı gibi, birkaç edebi türde eserler vermiştir. Sahne için oyunlar yazmıştır. Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu üyeliği ve başkanlığı sırasında İstanbul ve Kadıköy’ün Bizans dönemindeki durumunu konu alan suluboya resim çalışmalarıyla ilgi çekmiştir. Ancak İslam ve Türk tarihinden çok Bizans tarihine meyletmesi ve Eski Yunan ve Bizans kültürünün ortaya çıkarılmayla ilgili çalışmaları sebebiyle tenkid edilmiştir.

Celâl Esad Arseven’in en önemli çalışmaları, resim tekniği, belediyecilik, şehircilik, sanat tarihi ve Türk sanatı üzerinedir. Başlıca üç çalışmasından biri İstanbul tarihi ve eski eserlerine dairdir. Bu eserini ilk defâ 1908 yılında Fransızca olarak neşretmiştir. İstanbul’un Bizans ve Türk devri eserlerinin yerlerini gösteren bir de arkeolojik şehir planı çıkarmıştır. Onun eserlerinden ikincisi, sanat tarihi sözlükleri ve büyük bir sanat ansiklopedisidir. Sanat terimleriyle ilgili sözlüklerden başka birçok küçük kitaplar neşreden Celal Esad Arseven, Sanat Ansiklopedisi hazırlamıştır. 5 cilt halinde bastırdığı bu eserinde bütün sanat terimlerinin karşılık ve açıklamalarını vermiş, ayrıca çeşitli sanat devirleri, üslupları ve teknikleri hakkında geniş bilgiler vermiştir. 1928 yılında Türk Sanatı adlı eserini yayımlamıştır. Bunlardan başka piyes, roman, sanat tarihi, hatırat ve inceleme türünde çeşitli eserler de çıkarmıştır.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Yeni Rehber Ansiklopedisi İstanbul:Türkiye Gazetesi

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun