Çandarlı Halil Paşa

  • Ölüm : 1453
  • Görev : Osmanlı veziriâzamı

Çandarlı İbrahim Paşa’nın büyük oğlu olan ve babası gibi medrese eğitimiyle yetişen Çandarlı Halil Paşa’nın ilk vazifesini tam olarak nerede yaptığı bilinmese de I. Murad'ın kızı Üzer Hatun'un torunu Mehmed Bey'in Mayıs 1426 tarihli vakfiyesine göre bu tarihte kazasker olarak görev yaptığı bilinmektedir. Sonraki süreçlerde ailesinin diğer fertleri gibi ilmiye sınıfından ayrılan Halil Paşa, babasının ölümünden sonra kazaskerlikten veziriazamlığa getirildi. II. Murad’ın saltanatının sonuna kadar padişahın güvenini kazanmış biri olarak tam yetkiyle görevini yerine getiren Paşa’nın devlet idaresinde tedbirli ve tecrübeli olduğu bilinmektedir. Halil Paşa, II. Murad’ın saltanatı oğlu II. Mehmed’e bırakmasının ardından da göreve devam etti. Çocuk yaşta tahta gelen II. Mehmed’in Zağanos Paşa’nın tesirine girmesinden ve yeniçeri isyanı sonrası süreçten duyduğu endişe üzerine II. Murad’ın tekrardan tahta dönmesini sağlayan Halil Paşa, II. Murad’ın ölümünden sonra Şehzade Mehmed’i Edirne’ye davet eden kişi oldu.

İstanbul’un fethi için hayati önem taşıyan Rumeli Hisarı’nın inşasında ve top dökümünün sağlanmasında önemli hizmetlerde bulunsa da Halil Paşa, Haçlı ittifakına sebep olabilecek İstanbul kuşatmasından endişe duymuş ve bazı şartlar içinde zaman zaman kuşatmanın kaldırılması teklifinde bulunmuştu. Fakat II. Mehmed veziriazamın düşünceleri aksine Molla Gürani ve Akşemseddin’in tavsiyelerine uyarak İstanbul’un fethedilmesi fikrine devam etti. İstanbul’un fethinden hemen sonra, hakkında çıkan rüşvet aldığına dair söylentiler ve bazı tertipli sözler bahane edilerek, tahtan indirilmesine sebep olduğu için kendine karşı husumet duyan Fatih Sultan Mehmed tarafından görevine son verilerek çocuklarıyla birlikte tutuklandı. Daha sonra çocukları serbest bırakıldıysa da kendisi kırk gün sonra idam edildi. Kabri sonradan oğlu İbrahim Paşa tarafından İznik’e nakledildi, ancak şu an türbesinin karşısında bulunan imarethaneyle mescidinden bugün hiçbir iz kalmamış durumda.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Münir Aktepe, Çandarlı Halil Paşa, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1993, cilt.35, sf. 212-213

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun