Çağrı Bey

  • Kişilik : Büyük Selçuklu Devleti'nin kurucusu
  • Doğum : 990?
  • Ölüm : 1059 - Serahs, İran

10. yüzyılın ikinci yarısında tarih sahnesine çıkmış olan Selçuklular’ın siyasi bir teşekkül haline gelmesinde büyük rol oynayan Çağrı Bey, Gazneliler ile yaşanan savaşlar sürecindeki hem askeri hem de politik tercihleriyle Büyük Selçuklu Devleti’nin gerçek kurucusu oldu. İlginç ve bir o kadar da başarılı hayat hikâyesine rağmen tarih sayfalarında yeterince yer alamadı, muhtemelen hâkim olduğu bölge itibariyle kardeşi Tuğrul Bey’in gölgesinde kaldı. Bununla birlikte Çağrı Bey’in hayatı, Selçuklu tarihinin ayrılmaz bir parçasıdır. İslami adı Davud olan Çağrı Bey’in büyükbabası Selçuk’un hakimiyet kurduğu Ced’de dünyaya geldiği düşünülmektedir. Selçuk Bey’in 1007 veya 1009 tarihindeki ölümüyle birlikte Cend’de kalamayan Çağrı ve Tuğrul Bey, amcalarının yanına yani Maveraünnehir’e geldiler.

Dandanakan Savaşı onun için bir varolma mücadelesi görünümündeydi ki tarihsel olarak bakıldığında bu öngörünün ne kadar doğru olduğu anlaşılmaktadır. Netice itibariyle savaş sonrası alınan olumlu sonuç Çağrı Bey’i düşlediği bağımsızlığa götürdü. Dandanakan Savaşı’ndan sonra elde edilen topraklar üçe bölündü. Çağrı Bey, Merv merkezli Horasan’ın doğusuna, Tuğrul Bey ise Nişabur merkezli batıya hâkim oldu. Çağrı Bey, bu tarihten sonra daha ziyade Karahanlılar ile Gazneliler’in Selçuklular aleyhindeki faaliyetlerine engel olmuş, bir nevi tampon vazifesi gördü. Devletin kurulmasındaki etkinliği ve belirleyiciliğine rağmen, Tuğrul Bey’in daha geniş bir coğrafyaya hükmetmesi, Tuğrul Bey merkezli bir tarih yazımına sebep olduğundan Çağrı Bey hakkındaki bilgiler kısıtlı kaldı. Sürekli yapılan mücadelelerden bir sonuç alınamayacağına gören Çağrı Bey, hem Karahanlılar hem de Gazneliler ile barış imzaladıktan kısa süre sonra vefat etti.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Ali Sevim, Çağrı Bey, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1993, cilt.8, sf. 183-186

Cihan Piyadeoğlu, Büyük Selçuklu Devleti’nin Kurucusu: Çağrı Bey, Beyaz Tarih, 11.04.2016

 

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun