Bursa Yeşil Camii Külliyesi

15.yy.’da inşa edilen bu yapılar topluluğu camii, medrese, imaret, türbe ve hanlardan oluşmaktadır. Külliyenin banisi Çelebi Sultan Mehmet olup yapı adını banisinin isminden değil camiide kullanılan çinilerin renginden almıştır. İnşaa detaylarının anlatıldığı 6 tane kitabesi olan eser Osmanlı mimarisinde tek örnektir.

Camii

1414 yılında inşasına başlanan camii 1419 yılında tamamlanmış olup mimarı Hacı İvaz Paşa’dır. Yapının aydınlığını sağlamak adına her cephede pencere açıklıkları vardır ve bu pencerelerin üzerindeki parmaklıklarda telkari süslemeler mevcuttur. Kare, üçgen, çokgen ve oval çerçeveler içinde soyut yazı, geometrik ve bitkisel motifler olarak binlerce süsleme çeşidi vardır.

Yapının taçkapısı oldukça etkileyicidir. Beyaz mermer üzerine işlenmiş bitkisel motifler ve hat yazıları ile oldukça gösterişlidir. Taç kapıdan girildiğinde giriş holüne ulaşılır ve holün sağında ve solunda birer sahn vardır. Hünkar mahfilinde kullanılan çiniler diğerlerinden farklı olup renkli sır tekniğinde ve kabartma sarı, lacivert, beyaz ve firuze renklerden oluşmaktadır. Müezzin mahfili tamamen çiniler ile kaplı olup ana mekanın iki tarafıda iki büyük eyvan vardır. Duvarlar çiniler dışında kalem işleri ile süslenmiştir fakat kubbe içlerindeki ve eteklerindeki yalnızca günümüze ulaşabilmiştir.

Camiinin üzeri kubbe ile örtülü olup kubbeye geçiş elemanı Türk üçgenidir. Yapı zaviyeli camii plan şemasına girmektedir. Eserin en gösterişli unsurlarından biri de mihrabıdır. Mihrap celi sülüs hat ile yazılmış kelime-i tevhid ile taçlandırılmış olup çiniler ile kaplanmıştır. Mukarnaslı kavsarası, bitkisel süslemeleri, sütunçeleri ve geometrik motifleri ile erken Osmanlı mimarisinin en güzel örneğidir.

2 minare inşa edilmesi planlanmışsa da yalnızca bir tanesi inşa edilmiştir. Bu tek minaresi de orijinalliğini yitirmiş olup 1869 yılında ikinci bir minare eklenmiştir. Bugüne kadar camii pek çok onarımdan geçmiştir.

Medrese

Camiinin batısında yer alan medrese üç eyvanlıdır. Bir oda hocalar için olup diğer 12 oda öğrencilere tahsis edilmiş olup; medrese taçkapısı, dershanesi, eyvanı, helaları ve revaklı avlusu ile tasarlanmıştır. Moloz taş ve tuğla malzeme ile örülmüş olan medresenin üzeri kubbe ile örtülü olup kubbeye geçiş elemanı Türk üçgenidir.

Avludaki revakları taşıyan sütunların hepsi devşirme malzeme olup, odaların üzeri tonoz ile örtülmüştür. Bu medresede çok sayıda tanınmış alimler hocalık etmişlerdir.

Türbe

Camiinin tam karşısında yer alan türbe çinileri ile adeta Bursa’nın sembolüdür. Kripta kısmı 3 bölümlü ve 5 gözlüdür. Sekizgen plan şemasına sahip olan türbe yüksek kasnaklı olup kubbe ile örtülmüştür. Bu türbenin kubbesi Osmanlı türbelerinin en yükseği olması açısından önem teşkil etmektedir.

Yapının cepheleri ve pencere alınlıkları mavi beyaz çini ile kaplanmış olup üzerlerinde hadisler yazmaktadır. Türbenin içinde yer alan mihrap ise yine çiniler ile süslenmiş olup Çelebi Sultan Mehmet’in sandukası dahi çini kaplıdır.

Han

Külliyenin 3 tane hanı bulunmakla birlikte bu hanlardan Yeşil han günümüze ulaşamamıştır. İpek hanı ise 2 katlı olarak inşa edilmiş olup mescitli ve şadırvanlıdır. Geyve Hanı ise yine 2 katlı olarak inşa edilmiş olup moloz taş ve tuğla malzeme kullanılmıştır.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Yavaş Doğan, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, cilt 43, 2013

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun