Bostancıbaşı Hafız İsmail Paşa

  • Görev : Osmanlı sadrazamı
  • Doğum : 1758 – İstanbul
  • Ölüm : 1807 -Çanakkale

18. yüzyıl Osmanlı sadrazamlarından olan Hafız İsmail Paşa, babasının mensup olduğu Bostancı Ocağı’nda yetişti. Bir müddet sonra yol hasekisi, ardından yeniçeri ağası karakulağı, tebdil hasekisi ve haseki ağa oldu; 1 Ağustos 1798 tarihinde ise bostancıbaşılığa getirildi. Dürüst ve çalışkan bir izlenim verdiğinden III. Selim’in dikkatini çekti. Altı yıl bostancıbaşı olarak vazife gördükten sonra vezaretle kaptan-ı deryalığa getirilerek saraydan ayrıldı, ancak III. Selim’in yakın çevresi içinde yer almaya devam etti. Kaptan-ı deryalığı beş ay sürdü. Nizam-ı Cedid aleyhtarlarının faaliyetlerinden ürken ve onlarla mücadeleyi göze alamayan Sadrazam Yusuf Ziya Paşa’nın görevden çekilmesinin ardından sadaret makamına tayin edildi.

Hafız İsmail Paşa, sadaretinin başlarında, İstanbul’da hüküm süren pahalılığa ve haksız kazanç sağlayanlara karşı sert bir şekilde mücadele etti ve bu konudaki icraatı ile halk arasında iyi bir şöhret kazandı. İktidarına ortak kabul etmek istemeyen etkin bir sadaret hayal eden ve selefi gibi uysal ve müdahalelere karşı tahammülkar davranmayı düşünmeyen İsmail Paşa, vezaret dahil olmak üzere hiçbir idari hizmet tecrübesine sahip değilken sadarete getirilmesindeki esas nedeni keşfedemedi. İhtirası sadakatine baskın çıkmış olarak devrin, içlerinde valide kethüdası Yusuf Ağa ve sadaret kethüdası İbrahim Nesim Efendi gibi önde gelen nüfuzlu şahsiyetlerinin bulunduğu, atabekân-ı saltanat olarak adlandırılan Nizam-ı Cedid ricâlinden olan padişah yakınlarının hükümet işlerine karışmasını önlemeye çalıştı. Ancak yoğun geçen çabaları sonuç bulmadı ve sadaretten oldu. IV. Mustafa’nın tahta çıkarılması ile Nizam-ı Cedid aleyhtarlığı ve şehzade iken yeni padişaha yaptığı hizmetlerden ötürü tekrar sadarete getirilmeyi ümit eden İsmail Paşa, yalnızca vezareti iade edilmiş olarak Karaman eyaleti ilâvesiyle Akdeniz Boğazı (Çanakkale) muhafızlığına gönderildi, ancak bu vazifedeyken dört ay sonra vefat etti.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Beydilli, Kemal, Hafız İsmail Paşa, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2001, c.21, sf.116-117

Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, cilt.1, fasikül.1, İstanbul, 1983

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun