Beyhan Sultan Çeşmesi

Beyhan Sultan Çeşmesi
  • Yer : İstanbul, Boğaziçi
  • Tarin : 19. yüzyıl başarı

İstanbul Boğaziçi’nde 19. yüzyılın başlarında inşa edilen Beyhan Sultan Çeşmesi, İstanbul çeşme mimarisinin önemli örnekleri arasındadır. III. Mustafa’nın Âdilşah Kadın Efendi’den dünyaya gelen kızı Beyhan Sultan, kardeşi III. Selim (1789-1807) devrinde Boğaziçi’nin Rumeli kıyısında büyük bir sahilsarayı yaptırırken Akıntıburnu sahilinde de bir çeşme inşa ettirmiştir. Sarayın tamamlandığı yıl yapılan bu küçük eserin üzerinde Enderunlu Vâsıf tarafından yazılmış üç kıtalık bir tarih manzumesi bulunuyordu. Osmanlı devri Türk sanatının kendi türü içinde en güzel eserlerinden olan Beyhan Sultan Çeşmesi, cadde genişletme çalışmaları sırasında uygun bir yerde tekrar yapılmak kaydı ile tamamen sökülmüş fakat bugüne kadar ihya edilmemiştir. 1985 yılında teşebbüse geçilerek projeleri hazırlanmış ve tekrar kurulacağı yerin tespiti yapılıp bu hususta gerekli olan izinler alınmışsa da inşaata bir türlü başlanamamıştır.

Tamamen mermerle kaplanmış olan çeşmeye barok üslupta silme ve süslemelerin hâkim olduğu görülmekteydi. Esas cephe deniz tarafındaydı ve aralarında sütunçeler bulunan barok kemerler ile üç bölüm halinde işlenmişti. Ayna taşlarının üstündeki iki silme arasında, “Yaptı Beyhan Sultan a‘lâ tarh-ı dilcû çeşmesâr” mısrası ile tamamlanan tarih üç kitabe halinde ta‘lik hatla yazılmıştı. Yan cepheler ise oldukça sade ve dışarı taşkın saçak silmesinin üstünde yine mermerden düz bir korkuluk dolaşıyordu. Beyhan Sultan Çeşmesi tamamen Batı sanatının tesiri altında meydana getirilmesine rağmen Boğaziçi’ne güzellik katan bir eser olmaktan başka bir vakitler bu kıyıyı süsleyen bir sahilsarayın da yerini işaretleyen bir anıt idi. 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Semavi Eyice, Beyhan Sultan Çeşmesi, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, cilt.6, 1992

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun