Bergamalı Kadri

Bergamalı Kadri
  • Başlıca Eserleri : Müyessiret’ül-ulûm

16. yüzyılda yaşayan Türk dilbilimcisi Bergamalı Kadri’nin hayatına dair çok fazla şey bilinmemesiyle birlikte, Türkler’e Türk dilini öğretmek amacıyla kaleme aldığı ilk Türkçe dilbilgisi kitabı olan Müyessiret’ül-ulûm için İstanbul’a gittiği ve eserini Damad İbrahim Paşa’ya sunduğu bilinmektedir.

Müyessiret’ül-ulûm’ bugünkü manada ilmi bir gramer kitabı olmamakla birlikte Türkiye Türkçesi'nin ana kurallarını içermesi ve Batı Türkçesi'yle yazılmış ilk gramer kitabı olması yönünden değerli bir kaynaktır. Eser iki bölümden meydana gelmektedir. 99 sayfadan oluşan birinci bölümde Sadrazam İbrahim Paşa hakkında yazılmış bir kaside yer alır. Arkasından kitabın yazılış tarihi ve yazılış sebebi belirtilerek önemine değinilir ve esas konulara geçilir. Burada önce kelimenin tarifi yapılarak kelimeler, isim, fiil ve edat olmak üzere üçe ayrılır. 83 sayfadan oluşan ikinci bölümde ise isimler konu edilmiştir. Burada isimlerin çeşitleri, çekimleri, sayılar, zamirler, zarflar, soru edatları, isim tamlamaları ve yapılışları, cümle tamamlayıcıları, hal ve istisna şekilleri, isim cümlesi, işaret isimleri ve edatlar üzerinde durulmuştur. Bu açıklamaların ardından şair Hayâli Bey'in bir gazeli ele alınarak gazelde geçen bütün kelimeler hem sanat yönünden hem de Türkçe gramer kaideleri açısından tahlil edilmiştir.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Metin Yurdagür, Bergamalı Kadri, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1992, cilt.5, sf.496

 

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun