Basiretçi Ali Efendi

Basiretçi Ali Efendi
  • Meslek : Gazeteci, yazar
  • Önem : İlk Osmanlı gazetelerinden olan Basiret’i çıkarttı
  • Doğum : 1838
  • Ölüm : 1912 - İstanbul
  • Başlıca Eserleri : Yıldız’ın Hatası – Devlet-i Aliyye ve Rusya Muharebesi, İstanbul’da Yarım Asırlık Vekay-i Mühimme

Basiretçi Ali Efendi, gazeteci ve yazar. Yeni Osmanlılar'a mensup olan Ahmet Mithat Efendi ve Ayetullah Efendi gibi isimlerin desteğiyle 1870'te günlük Basiret gazetesini çıkarmaya başladı. Gazete, çok geçmeden İstanbul'un Müslüman kitlelerinin bir nevi sığınağı oldu. Basiret, 1870 Fransa-Prusya Savaşı devam ederken Fransa'ya karşı Prusya'yı destekler nitelikteki politikasıyla Alman şansölyesi Bismarck'ın dikkatini çekti. Bunun akabinde Ali Efendi Berlin'e davet edildi ve kendisine usta bir matbaa hediye edildi.1878'de II. Abdülhamid'e karşı bir suikast düzenlenmesi suçundan Kudüs'e sürgüne gönderildi.1908'e kadar birçok vilayette kaymakamlık yaptı ve bu tarihte İstanbul'a döndü. Basiret’i tekrardan çıkartmış olsa da dönemin değişen şartlarından dolayı başarılı olamadı. Basın dünyasında başarı sağlayamadığı bu devreden sonra Kalamış’taki evine çekildi ve orada öldü.

Ali Efendi’nin, iki devrede 2465 sayı çıkardığı Basiret’le daha sonra yirmi altı sayı çıkardığı Kahkaha’da yayımlanan makalelerinden başka, II. Abdülhamid’e ve o devrin tanınmış şahsiyetlerine hakaretlerle dolu iki küçük eseri daha vardır. Bunlar, 93 Harbi hakkında kaleme alarak padişaha takdim ettiğini ileri sürdüğü bir lâyiha olan Yıldız’ın Hatası: Devlet-i Aliyye - Rusya Muhârebesi 1293 (İstanbul 1324) ile kendi gazetecilik hâtıraları yanında devrin bazı siyasî olayları hakkında dikkate değer bilgiler veren İstanbul’da Yarım Asırlık Vekayi-i Mühimme (İstanbul 1325) adlı eserlerdir. Bu son eser sadeleştirilerek İstanbul’da Elli Yıllık Önemli Olaylar (İstanbul 1976) adıyla yeniden yayımlanmıştır. 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Yusuf Küçükdağ, Zenbilli Ali Efendi, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2013, cilt.44, sf.247-249

Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, cilt.1, fasikül.1, İstanbul, 1983

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun