Barbaros Hayreddin Paşa

Barbaros Hayreddin Paşa
  • Doğum : 1478 Midilli
  • Ölümü : 4 Temmuz 1546/İstanbul
  • Meslek : Denizci, amiral
  • Asıl Adı : Hızır

Barbaros Hayreddin Paşa, Türk denizci ve Osmanlı kaptan-ı deryası. Gençlik yıllarında korsan olarak Hristiyan donanmalarına karşı başarılar kazanmıştır. Ağabeyi Oruç Reis ile birlikte 1516'da Cezayir'i aldı. İlk başlarda Osmanlı İmparatorluğuna bağlı özerk statü taşırken, Cezayir'in 1533 yılında beylerbeyilik olmasıyla bu eyaletin valisi oldu. Kutsal Roma-Germen İmparatoru V.Karl'a karşı yapılacak savaşta kaptan-ı deryalığa atandı. Preveze deniz savaşı olarak bilinen bu savaşta Andre Doria komuasındaki Haçlı donanmasını yenerek (1538) Osmanlı İmparatorluğu'nun Akdeniz'de üstünlük kurmasını sağlamıştır.

Hayatı

Doğum tarihi kesin olarak bilimese de 1478 yılı civarında doğduğu düşünülmektedir. Midilli’de doğmuş olup, aslen Vardar yenicesinden olan babası Yakup Ağa bir Osmanlı sipahisiydi. Asıl adı Hızır olmasına rağmen lakabı Barbaros ve Hayreddin ismiyle tanınmaktadır. Küçük yaştan itibaren denize olan ilgisi onu Türk denizciliğinin unutulmaz isimleri arasında yer almasını sağladı. Gençliğinde yaptırdığı bir gemi ile Midilli, Selanik ve Eğriboz arasında ticaret yapmaya başlayan Paşa, 1504 yılından sonra Batı Akdeniz’e yönelmiştir. Zaman içinde gemilerinin sayısını arttırmış, kardeşleri İlyas ve Oruç ile birlikte İtalya, İspanya gibi ülkelerde işgallere başlamışlardır. Büyük başarılar gösteren Paşa’ya Osmanlı Devletinin desteği de gelince daha da güçlenmiştir. Cezayir’in fethinden sonra Hızır reis, Barbaros Hayrettin Paşa diye anılmaya başlanmıştır. 1534 yılında İstanbul’a geldiğinde ise Kaptan-ı Derya olmuştur.1530 yılında İspanyolların elinden Adakale’yi alarak buraya bir dalgakıran yaptırmış, Yavuz Sultan Selim döneminden sonra Kanuni Sultan Süleyman döneminde de büyük başarılara imza atmıştır. Bu dönemde Irakeyn Seferi’ne katılmış, Halep’e gitmiştir. Çalışmalarından ötürü Beylerbeyliği derecesine yüklesen paşa, 1534 yılında 80 gemi ile İstanbul’dan ayrılmış ve İtalya’nın güneyine, Tunus’a seferlerde bulunmuştur. 1538 yılında Ege denizine açılarak Eğriboz’un güneyindeki toplam 28 adayı ve iki kaleyi Osmanlının idaresine katmıştır. Böylece Sakız, Kıbrıs ve Girit’in dışında Venedik’in Doğu Akdeniz ve Ege’deki hakimiyetine son verilerek deniz yollarının emniyetini sağlamıştır. Preveze Zaferiyle Doğu Akdeniz’den sonra Orta Akdeniz bölgesinde de Türk üstünlüğünü sağlamıştır. Pek çok sefere katılmış ve hemen hemen hepsinde büyük başarılar göstermiş olan dahi Türk denizcinin son seferi Nice Seferidir. Bu seferden sonra tersane işleriyle uğraşmış olan paşa, hastalanmış ve 1546 yılında hayatını kaybetmiştir. Beşiktaş’da yaptırmış olduğu medresenin yanındaki türbeye defnedilen Paşanın ölümü herkesi sarsmıştır. Ölümü üzerine ‘’Denizin reisi öldü (Mate reisü’l bahr)’’ sözü tarihe bir not olarak düşmüştür.

Osmanlı Devleti'ne Katkıları
 
Barbaros Hayrettin Paşa Osmanlı denizciliğinin gücünü zirveye taşımıştır. Yaptırmış olduğu mektepte yetişen denizciler ve teşkilatlı tersane sayesinde bu güç varlığını uzun süre daha devam ettirmiştir. Osmanlı topraklarına deniz yolu ile yaptığı seferlerin başarıları eklenmiş, her kıtada Osmanlı adını duyurmayı başarmıştır. Denizciliği kadar ilim ve alim kişiliğiylede kendinden söz ettiren paşa, farklı dillere de ana dili gibi hakim olup, yurtiçinde ve yurtdışında camiler, medreseler, hamamlar yaptırmıştır. Bugün İstanbul Deniz Müzesi Koleksiyonunda Paşaya ait izler görebileceğimiz gibi Beşiktaş’ta iskele yakınında sancağı ile birlikte betimlenmiş anıtı mevcuttur
 
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi İstanbul:Diyanet Vakfı 1988

Osmanlı İmparatorluğu Ansiklopedisi İstanbul:Alfa Basım 2014

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun