Babıali Baskını

  • Tanım : Balkan Harbi sırasında İttihatçılar tarafından gerçekleştirilen hükümet darbesi
  • Tarih : 23 Ocak 1913
  • Gerçekleşen padişah dönemi : Sultan Reşad

II. Meşrutiyet’in ilanında rol oynayan İttihat ve Terakki Cemiyeti 31 Mart Vak‘ası’nda orduya dayanarak iktidarı ele geçirdikten sonra ülke yönetiminde tek söz sahibi parti durumuna geldi. İttihatçıların meclise dayalı bir dikta rejimi uygulamaları ülkede hızla gelişen bir muhalefet cephesini de ortaya çıkardı, öyle ki Arnavutluk’ta çıkan isyanı bastırmak üzere gönderilen asker arasında İttihatçıların politikasını beğenmeyen muhalif subaylar, “Halaskaran” adını verdikleri bir grup kurup dağlara çıktılar. Bu grubun İstanbul’daki mensupları hükümete bir muhtıra vererek meclisin dağıtılmasını, Kamil Paşa başkanlığında yeni bir hükümet kurulmasını, aksi halde yönetime el koyacaklarını bildirdiler. İttihatçılar buna boyun eğmek zorunda kalarak Said Paşa kabinesi yerine Gazi Ahmed Muhtar Paşa başkanlığında yeni bir hükümet kurulmasına karar verdiler. “Büyük Kabine” denilen yeni hükümetin İttihatçıların çoğunlukta bulunduğu meclisten güven oyu alamaması üzerine sadrazamın isteğiyle padişah parlamentoyu feshetti. Bir yandan çıkan Balkan Harbi, siyasi görüş ayrılıkları dolayısıyla parçalanmış olan Osmanlı ordusunu hazırlıksız yakaladı ve Ahmed Muhtar Paşa hükümetini istifaya zorlayarak yerine Kamil Paşa kabinesinin kurulmasını sağladı.

İttihatçılar da uzun süredir tasarladıkları hükümet darbesini gerçekleştirmek için harekete geçtiler ve yapacakları hükümet darbesine milli bir galeyan şekli vermek istediler. Enver Bey yanında İttihat ve Terakki’den sekiz-on kişiyi alarak Babıali’ye doğru yola çıktılar. Yol boyunca halk da onlara katıldı ve kalabalık tekbirler getirerek vardıkları Babıali’de önce sadaret yaveri ardından Harbiye nazırının yaveri, polis komiseri gibi birçok ismi öldürerek sadrazamın odasına girdiler. Sadrazama milletin kendisini istemediğini ve istifa etmesini bildirdikleri gibi Kamil Paşa hiçbir şey söylemeden istifaya mecbur kağıdını padişaha hitaben yazdı. Enver Bey ardından saraya giderek Sultan Reşad’a istedikleri isimleri istedikleri mevkiye tayin etmesini istedi. Yeni hükümetin ilk icraatı, eski kabine üyelerini sürmekti. Babıali baskınıyla iktidarı ele geçiren İttihat ve Terakki, I. Dünya Savaşı mağlubiyetine kadar muhalefeti sindirerek ülkeyi tek partili bir rejimle yönetti.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Küçük, Cevdet, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 1991, cilt 4, sayfa: 389 - 390

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun