Aziz Nesin

Aziz Nesin
  • Doğum : 20 Aralık 1915/Heybeliada/Adalar
  • Ölümü : 6 Temmuz 1995/Alaçatı/İzmir
  • Meslek : Romancı, oyun yazarı, şair

Asıl adı Mehmet Nusret Nesin’dir.1915 yılında Heybeliada’da gözlerini dünyaya açan Nesin 79 yaşındayken 1995 yılında İzmir’de vefat etmiştir.Bilinen adıyla Aziz Nesin’in mizah, kısa öykü, tiyatro ve şiir dallarında pek çok eseri vardır.Unesco’nun yayınladığı Index Translationum adlı dünya çeviri bibliyografyasına göre Aziz Nesin, Türkçe eser veren yazarlar arasında Orhan Pamuk, Yaşar Kemal ve Nazım Hikmet’in ardından eserleri farklı dillere en çok çevrilen yazarlar arasında dördüncü sırada yer alır.Birçok mahlas kullanmıştır.Bunlar; Oya Ateş, Vedia Nesin, Kasım Kahkah, Kerim Kihkih, Levazımcı Kazım, Sıtkı Sırılsıklam, Şakir Şıkırşıkır, İzzet İzinde, Hakkı Haklar, Bedri Birdirbir.

Çocukluğu

20 Aralık 1915’te İstanbul da dünyaya geldi.Babası Abdülaziz Bey Giresun Şebinkarahisar’dan gelip İstanbul’a yerleşmiş ve geçimini bahçıvanlık yaparak sağlamıştır.

Eğitim Hayatı 

1924 yılında Kanuni Sultan Süleyman İptidai Mektebi (İstanbul 7. İlkokul)’ne girdi.İki yıl Darüşşafaka Lisesi’nde okuduktan sonra 1935 yılında Kuleli Askeri Lisesi’ni bitirmiştir.1937 yılında da Ankara’da harp okulunu bitirip asteğmen oldu.1939 yılında Askeri Fen Okulu’nu bitirdi ve bu dönemde bir yandan da Güzel Sanatlar Akademisi’ne devam etti.Bir Röportajında “Fikri Takip” dedikleri şeyi bu öğrenim hayatında kazanmıştır.

Çalışma Hayatı

Ankara Harp Okulu’nu bitirmesinin ardından asteğmen olarak orduya katılmış ve üsteğmen iken görevi kötüye kullandığı suçlamasıyla ordudan atılmıştır.İkinci Dünya Savaşı yıllarında 1941’den itibaren iki yıl Trakya’da görev yaptı.Daha sonra 1942 yılında bomba kazasında yaralandığı Erzurum Müstahkem Mevkii İstihkam Taburu Bölük Komutanlığı’na atandı.1944 yılında Ankara Harp Okulu’nda açılan tank kursunun ilkine katıldı.Askerlikten uzaklaştırılmasını ardından bir süre değişik işler yaptı.

Sanat Hayatı

Sanat hayatına 1945 yılında Sedat Simavi’nin Çıkardığı “Yedigün” dergisi ile başladı.Daha sonra redaktörlük ve yazarlık yaptı.Aynı görevi Karagöz dergisinde de icra etti.Yine aynı dönemde oyun yazarlığı yaparak geçimini sağladı.Tan gazetesinde köşe yazarlığı yaptığı dönemde gazete kendisine muhalif bir grup tarafından yakıldı.1947 yılında Vatan Gazetesi’nde çalışırken ilk bağımsız yapıtı olarak nitelenen “Parti Kurmak ve Parti Yakmak” adlı 16 sayfalık eserini yayınladı.1946 yılında Sebahattin Ali ile birlikte çıkardıkları Marko Paşa dergisiyle büyük ses getirdiler.Dönemin siyasetçilerini sözlerini esirgemeden eleştirmeyi bilmişler ve baskı ve zorlamalara rağmen hedeflenen tirajlara ulaşmışlardır.Aziz Nesin bu dergide yazdığı henüz yayınlanmamış olan “Nereye Gidiyoruz” yazısı nedeniyleağırlaştırılmış hapis cezasına çarptırılmıştır.Daha sonra kendilerini aşağılayıcı yazı yazdığı iddiasıyla İgiltere Prensesi II.Elizabet, İran Şahı Rıza Pehlevi ve Mısır Kralı I. Faruk’un resmen Türk Dışişleri Bakanlığına  başvurmaları üzerine bir hapis cezası daha almıştır.6-7 Eylül olaylarından sonra da hiçbir gerekçe gösterilmeden 9 ay hapis kalmıştır.1952 yılında Levent’te Oluş Kitapevini açmış ancak iki çocuğunun geçimini sağlayamayınca 1953 yılında Paradi Fotoğraf Stüdyosu’nu kurmuştur.Daha sonra Akbaba dergisinde takma adlarla öyküler yazmıştır.Sanat hayatı boyunca iki yüze yakın mahlas kullanmıştır.

Değişik gazete ve dergilerde yazdığı gülmece öyküleri, röportaj ve fıkralarla modern Türk edebiyatının en verimli kalemlerinden biri olmuştur.42 sayılık Zübük adlı mizah dergisi sanat hayatının önemli bir yerini tutar.1956 yılında İtalya’da düzenlenen Uluslararası Gülmece yarışmasında “Kazan Töreni” adlı yapıtıyla birincilik ödülünü kazandı.Sonraki yıl aynı ödülü “Fil Hamdi” ödülü ile ikinci defa kazandı.Düşün yayınevinin Şubat 1963’te yanması üzerine sadece yazarlık yapmaya başladı.Yine ilk kez 50 yaşında iken 1965 yılında bir pasaport alabildi.Daha sonraki dönemlerde de değişik yarışmalarda birincilik ödülleri kazandı.Eşinin önerisi üzerine Nesin Vakfı’nı kurdu ve kitaplarının bütün gelirini vakfa bağışladı.Aziz Nesin 1989’da 'Demokrasi Kurultayı’nın toplanmasında önemli bir görev üstlendi ve oluşturulan Demokrasi izleme komitesi başkanlarından biri oldu.2 Temmuz 1993’te Pir Sultan Abdal etkinliklerine katılmak için gittiği Sivas’ta Sivas Katliamı olarak bilinen 37 kişinin hayatını kaybettiği madımak oteli katliamından sağ kurtuldu. 

Ölümü

Çağdaş edebiyatın öncülerinden olan Nesin söyleşi ve imza günü için gittiği İzmir’de geçirdiği kalp krizi nedeniyle 6 Temmuz 1995’te hayatını kaybetti ve vasiyeti üzerine hiçbir tören yapılmadan Çatalca’daki Nesin Vakfı’nın bahçesine yeri meçhul bir şekilde gömüldü.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

      "Şimdiki Çocuklar Hâlâ Harika" (Türkçe). Zehra İpşiroğlu.

       "Statistics on Index Translationum database for "Original language = tur"" (İngilizce). UNESCO

      Çelen, Meral (2008). Azizi Nesin'li Yıllar. İstanbul: Nesin Yayınevi. ss. 448.

       Nesin Vakfı

      Mustafa Filizman, Aziz Nesin ve Necip Fazıl dostluğu makaleleri

      Sanat Yazılarıyla Aziz Nesin – Turgay Fişekçi (23 Kasım 2011, Cumhuriyet gazetesi)

      Aziz Nesin’in dürüstlüğü, Ayşe Başçı

      Aziz Nesin’in Gözünden Sanat, Sennur Sezer 18.05.2012 tarihli Radikal Kitap Eki

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun