Aziz Mahmud Hüdayi

Aziz Mahmud Hüdayi
  • Doğum Tarihi : 1541
  • Ölüm Tarihi : 1628
  • Doğum Yeri : Şereflikoçhisar

Celvetiyye tarikatı kurucusu, şeyhidir. (1541-1628)

Hayatı

Şereflikoçhisarda doğan Aziz Mahmud Hüdayi, çocukluğunu geçirdiği Sivrihisar’da ilk tahsiline başladı.Daha sonra İstanbul’a giderek Küçükayasofya Medresesi’nde tahsilini tamamladıktan sonra hocası Nazırzade Ramazan Efendi’nin yardımcılığını yaptı.Talebelik yıllarında bir yandan da Küçükayasofya Camii Şeyhi Nureddinzade Muslihuddin Efendi’nin sohbetlerine devam etti.Hocası Nazırzade, Edirne’deki Selimiye Medresesi’ne müderris, Mısır ve Şam’a kadı tayin edildiği yıllarda Hüdayi’yi yanından ayırmadı.Hüdayi Mısır’da hocasıyla beraber olduğu yıllarda Kerimüddin el-Halveti’den ders gördü.

1573’te Mısır’dan dönüşünde Bursa Ferhadiye Medresesi’ne müderris ve Cami-i Atik Mahkemesi’ne vekil tayin edildi.Mümkün olduğunca yanından ayrılmadığı hocasının Bursa’ya geldikten üç yıl sonra vefat etmesi talebelik yıllarından beri tasavvuf çevresiyle yakın teması bulunan Hüdayi’ye derin bir üzüntü verdi.Resmi görevlerinden ayrılarak daha önce vaaz ve sohbetlerine katıldığı Muhyiddin Üftade’ye intisap etti(bağlandı).Üç yıl sonra (ki bu süre tasavvufta bir mertebeye erişmek için az bir süredir) seyr-ü sulük denilen manevi terbiye’yi tamamladı.Şeyh Üftade kendisini memleketi Sivrihisar’a halife tayin etti fakat burada sadece altı ay kalabilen Hüdayi, şeyhi Üftade’yi ziyaret etmek için tekrar Bursa’ya döndü.Bu arada şeyh Üftade’de vefat edince Rumeli’ye giderek buralarda bir süre kaldıktan sonra İstanbul’a geldi.Şeyhülislam Hoca Sadeddin Efendi’nin yol göstericiliğinde tayin edildiği Küçükayasofya Camii Tekkesi’nde sekiz yıl şeyhlik makamında bulundu.Bir yandan da Fatih Camii’nde vaizlik yaparak, tefsir ve hadis okuttu.Daha sonra (1589) bugun ki Hüdayi Dergahı’nın bulunduğu yeri satın alarak 1595 yılına kadar sürecek olan  dergahın inşaatıyla yakından ilgilendi.Dergahın inşaatı tamamlandıktan sonra 1599 yılında Fatih Camii vaizliğini bırakarak Üsküdar Mihrimah Sultan Camii’nde perşembe günleri vaaz vermeye başladı.Sultan Ahmed Camii’nin açılışında (1616) ilk hutbeyi Aziz Mahmud Hüdayi okudu ve her ayın ilk pazartesi günü burada vaaz etmeyi kabul etti.Üsküdar’da bulunduğu yıllarda Bulgurlu’da da bir çilehane ile bir hamam yaptırdı.Çilehanenin bulunduğu yerdeki Bulgurlu köyü, Ilısuluk tarlaları ve Gaziler tepesinin bir kısmı I. Ahmed tarafından ferman-ı hümayunla Aziz Mahmud Hüdayi adına tescil edildi.

 
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Yılmaz,Hasan Kamil, 'Aziz Mahmud Hüdayi'  DİA Ankara:Türkiye Diyanet Vakfı, 1991, c.4 s.338,340

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun