Aziz Billâh

  • Görev : Fatımi Halifesi
  • Doğum : 10 Mayıs 955 – Mehdiye
  • Ölüm : 14 Ekim 996 – Bilbis
  • Defin Yeri : Kahire
  • Halife Oluş Tarihi : 9 Ağustos 976

Fatımi Devleti’ni en parlak dönemlerine kavuşturan isim olarak ön plana çıkan halife Aziz Billah Mehdiye’de dünyaya geldi. Babasının vefatı üzerine 975 yılında tahta çıkan Aziz, aynı yılın 18 Aralık gününde halife ilan edildi. Fatımilerin Mısır’ı zapt ettikten sonra burada tahta çıkan ilk halife Aziz oldu. Halifeliği döneminde en çok iki mesele üzerinde meşgul oldu. Bunlar Emir Aftegin ve Karmatiler oldu. Dımaşk’ta bağımsızlığını ilân eden Türk Emîri Aftegin üzerine sefere çıktı ve onu esir aldı. Bu zafere rağmen Aftegin’in adamlarından Kassâm Suriye’deki hâkimiyetini sürdürdü. Halife daha sonra Bekcûr’u Halep’i zapt etmek üzere görevlendirdi. Fakat Bekcûr askerlerinin ihaneti yüzünden ağır bir yenilgiye uğradı. Halife bundan beş yıl sonra Halep’e Mengü Tegin kumandasında yeni bir ordu gönderdi. Mengü Tegin Halep’e yardıma gelen Bizans ordusunu mağlup ettikten sonra şehri on üç ay kuşattı. Bunun üzerine İmparator II. Basileios büyük bir orduyla Fatımiler’e karşı harekete geçti. Bizans ordusu yaklaşınca Fatımi kuvvetleri geri çekildi. Halife Aziz Billah yeni bir ordu hazırlayıp sefere çıkmak üzereyken Bilbîs’te vefat etti.

Aziz Billâh hoşgörüsüyle ünlü bir halifeydi. Özellikle gayrimüslimlere geniş bir hürriyet tanıdı. Ancak devlet yönetiminde Yahudi ve Hristiyanlara yer vermesi, bu arada Îsâ b. Nasturus’u vezirliğe, Manasah b. Ephraim’i de Suriye başkâtipliğine getirmesi Müslümanlar arasında hoşnutsuzluğa sebep oldu.  Azîz-Billâh Fâtımî halifelerinin en iyileri ve en zekilerinden biridir. Fatımi Devleti en geniş sınırlarına onun devrinde ulaştı. Atlas Okyanusu’ndan Kızıldeniz’e kadar uzanan topraklarda, Yemen’de, Mekke’de ve hatta Ukaylîler’in hâkimiyetindeki Musul’da bile adına hutbe okuttu. Onun zamanı refah, bolluk, dinî müsamaha ve kültürün zirvede olduğu bir dönemdir.  Özellikle saray kütüphanesi o devrin en büyük kütüphanelerinden biriydi ve rivayete göre sarayın kırk odası raflar konularak kitaplara tahsis edilmişti. İmar faaliyetleriyle de yakından ilgilenen Aziz Billah Kasrüzzeheb, Kasrülbahr, Câmiü’l-Karâfe gibi saray ve camiler, köprü, kanal ve rıhtımlar yaptırdı. Bu yüzden devlet hazinesi çok ağır bir yük altına girmişti. Aziz Billah her sahada lüks ve israfa kaçmış, nadir bulunan şeylere düşkünlüğünü ve ava olan merakını tatmin için Sudan’dan muhtelif av hayvanları getirtmiştir. 

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Özaydın, Abdülkerim, Aziz Billah, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1991, c.4, sf.346

Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, cilt.1, fasikül.1, İstanbul, 1983

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun