Attila İlhan

Attila İlhan
  • Doğum : 15 Haziran 1925 \ Menemen - İzmir
  • Ölümü : 11 Ekim 2005\ İstanbul
  • Meslek : Şair, romancı, deneme yazarı, gazeteci, senarist ve eleştirmen

Attila İlhan, Türk şair ve yazar.

Yaşamı

Son dönem edebiyatımızın önemli isimlerinden Attila İlhan, 15 Haziran 1925 tarihinde Menemen’de dünyaya geldi.Babası savcı Muharrem Bedrettin İlhan; annesi Emine Memnune Hanım’dır.Babasının, emekliliğinin ardından avukatlık yapmak üzere İzmir’i tercih etmesi üzerine İzmir’e yerleşmişlerdir.1968 senesinde Biket Hanım ile evlenmiş ve 15 yıl evli kalmıştır.

İlköğrenimini Karşıyaka Cumhuriyet İlkokulu’nda ve Karşıyaka Ortaokulu’nda tamamlamıştır.İzmir Atatürk Lisesi’nde birinci sınıf öğrencisiyken gizli örgüt kurma suçundan dolayı tutuklanmıştır.Üç hafta gözetim altında kalmış ve iki ay hapiste yatmıştır.Türkiye'nin hiçbir yerinde okuyamayacağına dair bir belge verilince, eğitim hayatına ara vermek zorunda kaldı.Danıştay kararıyla, 1944 yılında okuma hakkını tekrar kazandı ve İstanbul Işık Lisesi'ne yazıldı.Buradan 1946 yılında mezun oldu ve İÜ Hukuk Fakültesi’ne başladı.Hukuk Fakültesi’ndeki öğrenimini de yarıda bırakan şair 1949 yılında Nazım Hikmet’i Kurtarma Komitesi’ne katılmak üzere Paris’e gitti.Yurda döndükten sonra, Hukuk Fakültesi'ne devam etti.Ancak son sınıfta gazeteciliğe başlamasıyla beraber öğrenimini yarıda bıraktı.

1950 yılında Paris’ten dönen İlhan, Gerçek gazetesinde çalışmıştır.Bir çevirisi nedeniyle kovuşturmaya uğramış ve 1951 yılında tekrar Paris’e gitmiştir.Paris’te geçirdiği sürede Marksizm’i ve Fransızca’yı öğrenmiştir.1952 senesinde yurda dönüş yapan İlhan, garipçileri bobstil ve alafranga olarak adlandırmış ve  karşılarında yer almıştır.1954-1955 yıllarında çıkardığı Mavi dergisinde de bu akımın şairlerine eleştirilerde bulunmuştur.Vatan Gazetesi’nde sinema eleştirileri kaleme alan şair, “Ali Kaptanoğlu” müstearıyla yaklaşık on beş adet senaryo yazmıştır.1965-1973 yılları arasında Demokrat İzmir Gazetesi’nde genel yayın müdürlüğü ve başyazarlık yapmıştır.1973-1980 yılları arasında, Ankara Bilgi Yayınevi’nde danışmanlık yapmış ve ardından 1981 yılında İstanbul’a gelerek hayatını burada sürdürmüştür.Burada Sanat Olayı, Yelken ve Cönk dergilerinin yönetimini üstlenmiş; Vatan, Yeni Ortam, Dünya, Demokrat İzmir, Milliyet, Güneş, Cumhuriyet ve Meydan gazetelerinde köşe yazıları yazmıştır.

Edebi Yaşamı

Yayımlanan ilk şiiri Balıkçı Türküsü, 1941 Ekim’inde Yeni Edebiyat dergisinde çıkmıştır."Beterlioğlu" takma adıyla Gün ve Yücel dergilerinde ilk denemelerini yayımlamıştır.1946’daki CHP Şiir Yarışması’nda Cebbaroğlu Mehemmed adlı şiiriyle ikincilik ödülü kazanmış ve bu vesileyle ünlenmiştir.1948 senesinde ilk şiir kitabı Duvar’ı yayımlamıştır.1954 yılında çıkardığı Sisler Bulvarı kitabıyla İlhan, toplumsal temalardan çok bireysel temalara yönelmiştir.Şiir yazmanın düzyazıdan ciddi farkları olduğunu belirterek imgeyi ön plana almıştır; fakat imgeyi amaç olarak görmeyerek o yıllarda bir harekete dönüşmekte olan İkinci Yenicilerden kendisini ayrı tutmuştur.Seçilmiş Hikâyeler, Kaynak ve Ufuklar dergilerinde yayımlanan yazılarında Garip ve Toplumcu Gerçekçi şiire tepkisini göstermiştir.Özellikle, 1 Temmuz 1953’te Kaynak dergisinde çıkan “Sıkı Durun Putlar, Sıkı!” başlıklı yazısı çeşitli tartışmalara yol açmıştır.

Şairin yazıları Ankara’da bir grup gencin çıkardığı Mavi dergisi tarafından benimsenmiş ve destek görmüştür.1968 senesinde çıkardığı “Yasak Sevişmek” kitabıyla beraber, şiirinin oluşum sürecinin tamamlandığını belirtmiştir.Şiirinin yapısı; Batıdan, halk şiirinden, toplumcu şiir geleneğinden ve divan şiirinden alınmış unsurların bir araya getirilerek bu karışımdan özgün bir sentezin çıkarılması ile oluşmuştur.Duvar’daki şiirlerinde halk şiirini temel alan şair, 1974 yılında yayımlanan “Tutuklunun Günlüğü”nde divan şiirinden yola çıkarak şirrlerini yazmıştır.Gazeli, muhammesi, müseddesi ve şarkıyı yenileştirerek geleneksel Türk şiirinin sesini çağdaş bir içerikle kaynaştırmayı amaçlamıştır.İstanbul'da Milliyet ve Gelişim Yayınları ile gazeteciliğe devam etti.Bir süre Güneş gazetesinde yazan Attilâ İlhan, 1993-1996 yılları arasında Meydan gazetesinde yazdı.1996 yılından itibaren köşe yazılarını Cumhuriyet Gazetesi’nde yazdı.1970'lerde Türkiye'de televizyon yayınlarının başlaması ve geniş kitlelere ulaşmasıyla beraber Attilâ İlhan da tekrar senaryo yazmaya başladı.Sekiz Sütuna Manşet, Kartallar Yüksek Uçar ve Yarın Artık Bugündür halk tarafından beğeniyle izlenilen diziler oldu.

Ölümü
 
Attilâ İlhan ilk kalp krizini 1985 yılında geçirdi.Bu tarihten sonra kardiyolojik sorunları gittikçe artan İlhan'ın 2004'ten itibaren sağlık durumu iyice bozuldu.11 Ekim 2005'te İstanbul'daki evinde geçirdiği ikinci kalp krizi sonucu hayata gözlerini yumdu.
 
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
ÇELİK, Yakup, “Attilâ İlhan’ın Hayatı”, Attilâ İlhan, T. C. Kültür Ve Turizm Bakanlığı, Ankara 2010.
Aliye, Zeynep, Mavi Adam, Attila İlhan’la Söyleşiler, Bilgi Yayınevi, Ankara 2001.
Manisalı, Erol, Attila İlhan’la 1000 Saat, Bilgi Yayınevi, 2001.
Duru, Orhan, “Hangi Attila İlhan”, Varlık, S.1105, Ekim 1999, s.51.
Göneç, Turgay, “Attila İlhan ile Zamana Yolculuk”, Gösteri, S.215, Aralık 1999, s.56-57.
İlhan, Biket, “Dostum Attila İlhan”, Dil Dergisi, S.83, Eylül 1999.
İnce, Özdemir, “Attila İlhan Deyince”, Varlık, S.1009, Ekim 1991.
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun