Atik Ali Paşa

  • Meslek : Osmanlı vezîriâzamı
  • Ölüm : 2 Temmuz 1511

Değerli bir devlet adamı, iyi bir kumandan olan Atik Ali Paşa memleketin imarına önemli hizmetler etti. Devşirme olarak Enderun’da yetişti. Karaman beylerbeyiliğinde bulundu, bu sırada içteki çeşitli siyasî karışıklıklarla uğraştı, özellikle Cem Sultan ve Karamanoğlu Kasım Bey’e karşı başarı ile mücadele etti. Eflak beyini ve kuvvetlerini yenerek Boğdan’a girdi. Boğdan Prensi Stefan Çel Mare karşı koyamayacağını anlayınca Lehistan’a iltica etmek zorunda kaldı. Mesih Paşa’nın ölümü üzerine vezîriâzam oldu, ölünceye kadar sadârette kalarak devlet işlerini başarıyla yürüttü. Hatta II. Bayezid birçok konuda idareyi ona bıraktı. Bu dönemde şehzadeler arasındaki taht mücadelesi ve Şiîlik faaliyetleri onu en çok meşgul eden konular oldu. Şahkulu hareketinin mevziî olmaktan çıkıp doğrudan doğruya devleti meşgul eden bir mesele haline gelmesi üzerine hareketi bastırmakla görevlendirildi. Şahkulu öldürülüp askerleri dağıtıldı ise de âsiler üzerine tedbirsizce yürüyen Ali Paşa Şahkulu’nun askerleri tarafından çember içine alındı ve isabet eden bir okla öldü.

Dürüst ve dirayetli şahsiyeti ile tanınan bir devlet adamı olan Ali Paşa’nın pek çok hayır eseri bulunmaktadır. Eserleri arasında başta İstanbul Çemberlitaş’ta cami, medrese, imaret, mektep, kütüphane ve diğer müştemilâttan oluşan külliye gelir. Ali Paşa’nın bu külliye içerisinde teşkil ettiği kütüphane fetihten sonraki İstanbul’un en önemli kültür müesseselerinden biridir. Ali Paşa, vakıflarında hizmet gören personelin ücretleri, bu eserlerin tamir masrafları vb. için başta İstanbul olmak üzere imparatorluğun birçok yerinde yüzlerce ev, dükkân, han, hamam, çiftlik, bahçe ve tarla vakfetti. Ali Paşa bütün bunların yanında ilim ve sanata da yakın ilgi duydu, ilim ve sanat erbabını himaye etti. Sarayında sık sık âlim ve şairleri toplar, onlara ziyafet verir, ilim ve kültür sohbetleri yapılmasını sağlardı.  

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Mehmed İpşirli, Atik Ali Paşa, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1991, cilt.4

 

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun