Atıf Efendi

  • Meslek : Defterdar, Şair, hattat
  • Doğum : 18.yy
  • Ölüm : 25 Temmuz 1742

18. yüzyıl Osmanlı defterdarı, şair ve hattat Atıf Efendi İstanbul’da dünyaya geldi. İlk tahsilinden sonra maliye mesleğine girdi. Başarıları sayesinde kısa zamanda devrin defterdarı İzzet Ali Paşa’nın dikkatini çekerek defterdar mektupçusu oldu. 1737 yılında başdefterdarlığa tayin edildi. Bu ilk defterdarlığı, Avusturya ile yapılan savaş ve idari mekanizmadaki bozukluklar yüzünden buhranlı yıllara rastladı. Âtıf Efendi ordunun malî işlerini yürütmek üzere Niş’e kadar gitti, fakat sadrazam Yeğen Mehmed Paşa tarafından kusurlu görülerek 1738’de görevinden alındı. Ancak ertesi yıl İvaz Mehmed Paşa’nın sadareti zamanında ikinci defa başdefterdarlığa getirildi ve savaş sırasında başarılı hizmetlerde bulundu. Belgrad’ın geri alınmasından sonra şehre ilk girenler arasında o da vardı. İki buçuk yıla yakın süren bu ikinci defterdarlığından 1741 Eylülünde ayrılarak hacca gitti. Döndükten sonra üçüncü defa başdefterdarlığa getirildi. İlerleyen dönemlerde ise sıtma hastalığı nedeniyle öldü.

Osmanlı Devleti’nin önemli ve değerli maliyecilerinden olan Atıf Efendi aynı zamanda şair ve hattattır. Genellikle Nabi tarzında didaktik şiirler kaleme alan Atıf Efendi, Türkçe, Arapça ve Farsça manzumeler yazdı. Türkçe şiirlerinin toplandığı bir divanı vardır. Atıf Efendi ayrıca hat sanatındaki maharetiyle de tanınmıştır. Nesih ve sülüs yazıları Ağakapılı İsmail Efendi ile onun oğlu Mustafa Efendi’den öğrenmiştir. Siyâkat ve özellikle divanî gibi zor yazı türlerinde daha sonra gelenleri taklide mecbur bırakacak kadar maharet sahibiydi. Hoşsohbet, güler yüzlü, faziletli ve yardım sever bir kişi olan Atıf Efendi’nin en büyük hayratı kendi adını taşıyan kütüphanesidir. Günümüzde de faydalanılan bu vakıf eser, kurucusunun ilme ve eğitime verdiği değerin güzel bir örneğini teşkil etmektedir. 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Abdülkadir Balgamış, Atıf Efendi, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, cilt.4, 1991

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun