Âşık Ömer

  • Meslek : Türk saz şairi
  • Doğum : 1651 - Konya
  • Ölüm : 1707 - İstanbul

17. yüzyılda Gevheri ve Karacaoğlan'la birlikte Türk saz şiirinin önde gelen isimleri arasında yer alan Aşık Ömer’in doğum yeri ve doğum tarihi konusunda kesin bir bilgi olmamasına rağmen Konya’nın Gezleve köyünde doğduğu bilgisi gerçeğe en yakın olanı olarak kabul edilmektedir. Aşık Ömer’İn düzenli bir eğitim almadığı görülmektedir ancak hayatı içinde kendi kendini yetiştirmiştir. Şerifi isimli bir şairden ders aldığı bilinmekle beraber Fuzuli ya da Hafız gibi belli başlı şahısların eserlerini okuyacak kadar Farsça öğrendiği anlaşılmaktadır. Üstelik dönemi içindeki diğer aşıklardan daha seçkin bir yere sahiptir. Hakkında kesin bir bilgi olmamasına rağmen kendi yazdığı eserlerden anlaşıldığı kadarıyla orduya girdiği, sınır kalelerinde bulunduğu ve hatta kimi savaşlara girdiği tahmin edilmektedir. Yine yazdığı şiirlere bakarak Bursa, İstanbul, Sinop, Sakız, Bağdat ve Varna gibi yerlerde bulunduğu anlaşılmaktadır. Başlangıçta divan şairlerine özenip Adli mahlasını kullanmış olsa da sonralarda Ömer mahlasını kullanmaya başlamıştır. Şiirleri Bağdat’tan Tuna’ya kadar geniş bir coğrafyayı kapsamaktadır ancak kimi şiirlerinin hayal ürünü olduğu düşünülmektedir. İstanbul’da vefat eden Aşık Ömer’in rivayetlere göre Yemiş İskelesi’nde bir türbesi bulunmaktadır.

Geniş halk kitleleri tarafından benimsenmiş olan Aşık Ömer’in ardından gelen aşıklar da kendisi için nazireler yazmış ve şiirlerini besteleyerek çeşitli yerlerde çalıp söylemişlerdir. Kimi eserleri ise bir tür ilahi gibi uzun süreler boyunca tekke ve zaviyelerde söylenmiştir. Hayatında askerlik gibi bir olgunun bulunması ve bu sayede daha maceralı bir hayat yaşaması sebebi ile bulunduğu bu çevrelerin havasını eserlerinde yansıtmıştır. Kendisinden önce gelen saz şairlerinden en büyük farkı ise Aşık Ömer’in Klasik Türk edebiyatından etkilenmesi ve aruz ölçüsü ile de eserler vermesidir. Bu divan eserlerinde kalıplaşmış divan şiiri özelliklerine geniş biçimde yer verdi. Aşık Ömer, daha sağlıklı dönemindeyken bile üstat olarak kabule dildiği için izlemiş olduğu bu yol diğer saz şairleri tarafından da benimsenmiş ve divan şiirinin taklit edilmesi saz şiirinin dilinin saflığının ve yalınlığının fark edilir biçimde bozulmasına yol açmıştır. 2000’den daha fazla eseri bulunan şairin hece ölçüsü ile yazdığı eserlerde daha başarılı olduğunu söylemek mümkündür. Günümüzde Aşık Ömer’in en önemli iki yazmasından birisi Konya Mevlana Müzesi’nde bulunurken diğeri ise Süleymaniye Kütüphanesi’nde yer almaktadır. Bunun yanı sıra kimi saz şairleri şiirlerinin derlemesi olan cönk olarak adlandırılan yapıtlarda da pek çok şiirine rastlanmaktadır.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Abdulkadir Karahan, Âşık Ömer, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 1991, cilt.4, sf.1

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun