Aşık Dertli

  • Meslek : Saz Şairi
  • Doğum : Bolu – Şahnalar Köyü
  • Ölüm : 1845 – 1846 – 1848 ? Ankara
  • Ebeveynler : Bolu – Şahnalar Köyü
  • Defin Yeri : Ali Ağa

Önemli bir Türk saz şairimiz olan Dertli’nin asıl adı İbrahim olup daha çok mahlası ile tanındı. Çocukluğu çobanlıkla geçti, babası ölünce nahiyenin ayanı Halil Ağa tarlaları zorla elinden aldı ve bir süre Deveciler köyünde bir akrabasının yanında kaldı, daha sonra İstanbul’a gitti. O yıllarda devlet Anadolu’dan İstanbul’a gelip yerleşmeyi uygun bulmadığından o da İstanbul’da barınamayarak geri döndü. Konya’da bir kahvecinin yanında üç yıl çıraklık yapan Dertli, daha sonra Mısır’a giderek burada on yıl kaldı. Konya’da ve Mısır’da hem çalıştı hem de aşık kahvelerine gitti, bu arada tekkelerde de bulundu. Tekrar köyüne döndüğünde evlendi ancak Dertli gezdiği yerlerde hareketli bir hayat yaşamış olduğu için aile mesuliyetini omuzlarında taşıyabilecek istikrardan uzak, derbeder bir hayata alışmıştı. Bu yüzden ailesini köyde bırakarak tekrar gurbete çıktı.

Anadolu’yu gezerek Sivas, Ankara, Çankırı ve Amasya’da aşık meclislerinde pek çok kimseyle tanıştı, saz çalıp şiirler söyledi. 1825 yılında tekrar gittiği İstanbul’da bu sefer adını duyuran Dertli, hem sesinin güzel olması hem de iyi saz çalması aşık fasıllarında ve zengin konaklarında büyük ilgi görmesine sebep oldu. Çözdüğü muammalarla kazandığı mükafatları meslektaşları arasında paylaştırarak haklı bir şöhrete kavuştu ve üstat olarak tanındı. II. Mahmud’un yaptığı fes inkılabı başlangıçta halk arasında tepkiyle karşılandığından Hüsrev Paşa Dertli’yi teşvik ederek “fes” redifli bir kaside yazdırdı. Fesi ve fes giymeyi övdüğü bu kasidesiyle sarayın iltifatını kazanan Dertli’ye Çağa ayanlığı verildi. Fakat derbederliği, içkiye düşkünlüğü ve bilhassa toplanan vergilerin büyük bir kısmını zimmetine geçirmesi yüzünden kısa zamanda bu görevden azledildi; birden bire her şeyini kaybederek sefil ve perişan oldu. Dertli, 19. yüzyılda aşık edebiyatının en tanınmış temsilcilerinden biri olup birkaç çırak yetiştirdiği gibi kendisinden sonra gelen aşıklar üzerinde de etkili oldu. Şiirleri pek çok yabancı kelime ve terkiplerle dolu olmasına rağmen belli bir lirizme sahiptir. Elinde sazı diyar diyar dolaşan Dertli, zaman zaman köyünde sefil bıraktığı ailesini ve çocuklarını hatırlamış, bu durumu çok hazin bir şekilde şiirlerinde dile getirmiştir.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Yüce, Nuri, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 1994, cilt 9, sayfa: 186 – 187

 

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun