Aristippos

  • Meslek : Yunan filozof
  • Önem : Hedonizmin kurucusu
  • Doğum : MÖ 435
  • Ölüm : MÖ 355

Sokratesçi Krene Okulunun ve felsefi bir akım olan hedonizmin kurucusu olan Antik Yunanlı bilge Aristippos, Kuzey Afrika’da Kyrene’de doğdu. Gençliğinde felsefeye duyduğu ilgiden ötürü Atina’ya gitti. İlk olarak sofistlerin çevresine girdi. Dönemin en etkili sofisti Protagoras’la tanıştı, sonra Sokrates’in yakın arkadaşı ve öğrencisi oldu. Ailesinin sağladığı olanaklarla geçim kaygısı çekmeden, gönlünün istediği şekilde yaşadı. Benimsediği yaşama biçimi, sonradan, düşüncelerinin oluşmasında ve felsefeyle ilgili sorunlara çözüm aramasında belirleyici oldu. Aristippos, felsefeye yaşama biçiminden kaynaklanan ahlak sorunlarıyla yaklaştı. Onun düşünce evreninin başlıca alanı kişinin güncel yaşamını düzenleyen, yaşamına biçim veren, davranışlarını belli görüş ilkelerine bağlayan ahlaktır. Ona göre ahlak, soyut düşüncelerden oluşan ve yalnız düşünce evreninde davranışları biçimlendiren bir bilgi varlığı değil, yaşama uygulanan, yaşama ortamına kurallar getiren bir öğretidir.

Hedonizmin(hazcılık) kurucusu olan Aristippo’sa göre haz mutlak anlamda iyidir. İnsan eylemlerinin sonuç itibariyle haz sağlayacak bir biçimde planlanması gerektiğini ve sürekli olarak haz verene yönelmenin doğru olduğunu savunur. Ona göre haz yalnız yaşanan süre için, şimdi için geçerlidir; geçmiş ve gelecek için geçerli değildir. Aristippo’a göre hazza ulaşabilmek ve hazzın ne olduğunu anlayabilmek için başlıca ilke bilgidir. Bilgi hazla sağlanan mutluluğun da kaynağıdır. Aristippo’un önerdiği ahlak anlayışı, hazza dayanmakla birlikte ruh dinginliğini, kendi kendisiyle dengeli olma anlamını da içerir. Aristippo, bu konuda Sokrates’in akılla ilgili görüşünü benimser, ancak bu akıl kuramcı değil uygulayıcıdır. Aristippo’un öğretisi, mutluluğu yaşamadan yüz çevirmede, istekleri, gereksinimleri elden geldiğince azaltmada, hazzı kötülemede bulan Anstisthenes’in görüşlerine tepki olarak ortaya çıktı. Doğu İslam düşüncesindeki yaşadıkça mutlu olmak, eğlenmek, günün tadını çıkartmak, geçmişi, geleceği düşünmemek, bilgece davranmak, duyu verileri dışında bir gerçek tanımamak gibi görüşlerin kaynağı da Aristippo’un yaşama anlayışından gelmektedir.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Esra Yıldız Turan, İlk Çağ Felsefesinde Faydacılığın Temelleri, Atatürk İletişim Dergisi, Sayı.8, 2015

Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, cilt.1, fasikül.1, İstanbul, 1983

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun